Çmimi Nobel për Paqen iu dha të premten Bashkimit Evropian, një institucion aktualisht i shkatërruar nga kriza, por që i njihet merita për sjelljen e më shumë se gjysmë shekulli paqeje në një kontinent të shkatërruar nga Lufta e Dytë Botërore.
“Bashkimi dhe paraardhësit e tij kanë kontribuar për më shumë se gjashtë dekada në përparimin e paqes dhe pajtimit, demokracisë dhe të drejtave të njeriut në Evropë”, tha presidenti i Komitetit të Nobelit, Thorbjoern Jagland, në Oslo.
“Gjatë një periudhe shtatëdhjetëvjeçare, Gjermania dhe Franca kishin luftuar tre luftëra. Sot, lufta midis Gjermanisë dhe Francës është e paimagjinueshme. Kjo tregon se si, përmes përpjekjeve të synuara mirë dhe duke ndërtuar besim të ndërsjellë, armiqtë historikë mund të bëhen partnerë të ngushtë”, tha ai, duke shpjeguar vendimin për çmimin e këtij viti.
Çmimi është megjithatë një surprizë në një kohë kur solidariteti evropian po përballet me sfidën e tij më të vështirë në dekada, mes përçarjeve të thella midis një jugu të mbytur në borxhe dhe një veriu më të pasur, të udhëhequr nga Gjermania, i cili vjen vetëm me ngurrim në ndihmë.
Mbetet për t’u parë nëse kjo ndihmë e pavullnetshme do ta mbajë projektin evropian mbi ujë, por kriza e thellë ka zgjeruar hendekun që tashmë ndihet midis qytetarëve në shtetet e ndryshme anëtare dhe një Brukseli që prej kohësh është parë si shumë i distancuar dhe burokratik.
Por krijimi i organizatës njihet si ndihma për të sjellë paqe dhe stabilitet në kontinentin e shkatërruar nga lufta, duke bashkuar armiqtë e përbetuar, Francën dhe Gjermaninë, dhe duke i çuar ata në të njëjtën rrugë.
Pavarësisht vështirësive të përsëritura, BE-ja është bërë tregu më i madh i përbashkët në botë, duke lejuar qarkullimin e lirë të mallrave, njerëzve, shërbimeve dhe kapitalit.
Me kalimin e viteve, projekti pionier është zgjeruar duke përfshirë 27 vende të cilat jo shumë kohë më parë ndodheshin në të dyja anët e “Perdes së Hekurt”.
Ata erdhën në tryezën e bisedimeve me situata shumë të ndryshme ekonomike, sociale dhe kulturore, por pas përpjekjeve intensive për integrim, plot 17 prej tyre tani ndajnë një monedhë të përbashkët.
Çmimi i këtij viti do të shkaktojë gjithashtu tronditje në vendin pritës, Norvegjinë, e cila vetë e ka refuzuar dy herë anëtarësimin në union, në vitin 1972 dhe 1994, dhe ku tre të katërtat e banorëve sot thonë se janë kundër anëtarësimit, sipas sondazheve të fundit.
Deklarata e plotë nga Komiteti i Çmimit Nobel:
“Komiteti Norvegjez i Çmimit Nobel ka vendosur që Çmimi Nobel për Paqen për vitin 2012 t’i jepet Bashkimit Evropian (BE). Bashkimi dhe paraardhësit e tij kanë kontribuar për më shumë se gjashtë dekada në përparimin e paqes dhe pajtimit, demokracisë dhe të drejtave të njeriut në Evropë.
Në vitet midis dy luftërave botërore, Komiteti Norvegjez i Nobelit u dha disa çmime personave që kërkonin pajtim midis Gjermanisë dhe Francës. Që nga viti 1945, ky pajtim është bërë realitet. Vuajtjet e tmerrshme në Luftën e Dytë Botërore treguan nevojën për një Evropë të re. Gjatë një periudhe shtatëdhjetëvjeçare, Gjermania dhe Franca kishin luftuar tre luftëra. Sot, lufta midis Gjermanisë dhe Francës është e paimagjinueshme. Kjo tregon se si, përmes përpjekjeve të synuara mirë dhe duke ndërtuar besim të ndërsjellë, armiqtë historikë mund të bëhen partnerë të ngushtë.
Në vitet 1980, Greqia, Spanja dhe Portugalia iu bashkuan BE-së. Futja e demokracisë ishte një kusht për anëtarësimin e tyre. Rënia e Murit të Berlinit bëri të mundur anëtarësimin në BE për disa vende të Evropës Qendrore dhe Lindore, duke hapur kështu një epokë të re në historinë evropiane. Ndarja midis Lindjes dhe Perëndimit në një masë të madhe ka marrë fund; demokracia është forcuar; shumë konflikte kombëtare me bazë etnike janë zgjidhur.
Pranimi i Kroacisë si anëtare vitin e ardhshëm, hapja e negociatave të anëtarësimit me Malin e Zi dhe dhënia e statusit të kandidatit për Serbinë, të gjitha këto forcojnë procesin e pajtimit në Ballkan. Në dekadën e fundit, mundësia e anëtarësimit në BE për Turqinë ka çuar përpara gjithashtu demokracinë dhe të drejtat e njeriut në atë vend.
BE-ja aktualisht po kalon vështirësi të mëdha ekonomike dhe trazira të konsiderueshme sociale. Komiteti Norvegjez i Çmimit Nobel dëshiron të përqendrohet në atë që e sheh si rezultatin më të rëndësishëm të BE-së: luftën e suksesshme për paqe dhe pajtim dhe për demokraci dhe të drejta të njeriut. Roli stabilizues i luajtur nga BE-ja ka ndihmuar në transformimin e pjesës më të madhe të Evropës nga një kontinent lufte në një kontinent paqeje.
Puna e BE-së përfaqëson “vëllazërinë midis kombeve” dhe përbën një formë të “kongreseve të paqes” të cilave Alfred Nobeli u referohet si kritere për Çmimin e Paqes në testamentin e tij të vitit 1895.
(Agence France-Presse)
