Tlaleho ea morao-rao e tsoang ho Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI), e hatisitsoeng ka March 10, e senola hore boiteko ba Europe ba ho fokotsa ho itšetleha ka matla a ts'ireletso ea US e ntse e le mosebetsi o boima.
Ntoa ea Europe ea Boipuso ba Tšireletso
Linaha tsa Europe li ntse li tsoela pele ho nka mehato eo ho seng mohla e kileng ea e-ba teng mabapi le tšebeliso ea chelete ea tšireletso. Har'a liteko tsena ke boiteko ba ho fokotsa ho tšepa Washington, mohato o susumelitsoeng ke maano a Mopresidente oa mehleng oa Amerika Donald Trump.

Ho ea ka tlaleho, linaha tsa Europe li ntse li itšetlehile haholo ka libetsa tse entsoeng Amerika. Ho tloha 2020 ho isa 2024, 64% ea libetsa tse tsoang kantle ho naha ke litho tsa Europe tsa NATO li tsoa US Sena se tšoaea keketseho ho tloha ho 52% e tlalehiloeng lipakeng tsa 2015 le 2019.
Puso ea US 'Marakang oa Lefatše oa Lihlomo
United States e ntse e le eona e ka sehloohong ea ho rekisa libetsa lefatšeng ka bophara. Kabelo ya yona ya thomelo ya dibetsa ya lefatshe ka bophara e eketsehile ho tloha ho 35% ka 2015-2019 ho ya ho 43% dilemong tse nne tse fetileng. Ka ho hlakileng, ka lekhetlo la pele ka mor'a lilemo tse mashome a mabeli, Europe (35%) e hapile Bochabela bo Hare (33%) joalo ka moamoheli e moholo oa libetsa tsa US.
Tšabo ea US Policy Shifts
Ho emisoa ha Trump ha thuso ea sesole ho ea Ukraine kamora qabang le Mopresidente Volodymyr Zelensky ho hlahisitse matšoenyeho ho pholletsa le Europe. Tšabo ea hore Washington e ka nka mehato e tšoanang khahlano le balekane ba Europe e khothalelitse lipuisano mabapi le ho fokotsa ho itšetleha ka tšehetso ea ts'ireletso ea Amerika. Leha ho le joalo, joalo ka ha liphuputso tsa SIPRI li fana ka maikutlo, ho fihlela sepheo sena ho hole le kapele.
US e Matla ho Feta Tšireletso ea Europe
US e natefeloa ke bophahamo ba thekenoloji le thepa ts'ireletsong, e e fa matla a bohlokoa ho feta bokhoni ba sesole sa Europe. Litsamaiso tse 'maloa tsa bohlokoa tsa libetsa li bontša ho itšetleha hona:
- Lifofane tsa ntoa tsa F-16 e ke ke ea fetisetsoa lichabeng tsa batho ba bang ntle le tumello ea US.
- Sistimi ea ts'ireletso ea metsu ea Patriot hloka tšehetso ea metsu ea US hore e sebetse ka katleho.
- Sistimi ea limisaele ea HIMARS itšetleha ka lihokahanyo tsa GPS tse laoloang ke US
- Lifofane tsa ntoa tsa F-35 e ka theoa ka botekgeniki ke US ha ho hlokahala.

Ho latela nalane, linaha tsa Europe li sebelitse ka har'a moralo oa lilekane le melao-motheo ea maano. Leha ho le joalo, liphetoho tsa morao-rao li fana ka maikutlo a ho potlaka ho ntseng ho eketseha ho fapanyetsana le ho matlafatsa lekala la ts'ireletso la Europe.
Na Europe e Tsoela Pele ho Reka Libetsa tsa US?
Leha mehala e ntseng e eketseha ea boipuso ba ts'ireletso, bahlahlobisisi ba bangata ba lumela hore Europe e tla lula e le moreki oa bohlokoa oa libetsa tsa Amerika. Pieter Wezeman, Mofuputsi e Moholo oa Lenaneo la Phetisetso ea Lihlomo la SIPRI, o hlokomela hore le hoja Europe e ntse e etsa boiteko ba ho matlafatsa indasteri ea eona ea libetsa, maqhama a metseng ka metso a ts'ireletso le mose ho Atlantiki a ntse a tsoela pele. Lichaba tsa NATO Europe li laetse lijete tsa ntoa tse ka bang 500 tse entsoeng ke US, har'a libetsa tse ling.
Fora le Italy li Eketsehile ka Thekiso ea Lihlomo
Lintlha tsa SIPRI li totobatsa Fora e le eona e etellang pele thekiso ea libetsa ka har'a European Union. E feta Russia, Fora e se e le boemong ba bobeli lefatšeng ka bophara ka mor'a US Pakeng tsa 2020 le 2024, thepa ea thepa ea Mafora ho ea lichabeng tse ling tsa Europe e phahame ka 187%, e tsamaisoang haholo ke thekiso ho ea Greece, Croatia le Ukraine. India le Qatar e ntse e le bareki ba holimo ba Fora.
Italy e boetse e tlaleha keketseho e kholo ea thomello ea libetsa kantle ho naha, e nyolohang ho tloha sebakeng sa 10 ho isa ho sa 6 lefatšeng ka bophara, ka keketseho ea 138% ea thekiso. Poland, e leng morekisi e mong ea sa tsoa hlaha oa libetsa, e bone keketseho e makatsang ea 4031% khoebong ea eona ea libetsa.
Bareki ba Lihlomo ba ka Sehloohong ba Europe
United Kingdom e ka pele lethathamong la bareki ba libetsa Europe, e lateloe ke Poland, e ngolisitseng keketseho ea 508% ea thepa e tsoang kantle ho naha. Netherlands e maemong a boraro, ha Italy e theohile haholo, ka phokotso ea 27% ea thepa e tsoang kantle ho naha.
Ka mokhoa o makatsang, morekisi ea phahameng ka ho fetisisa oa libetsa Europe lilemong tse 'ne tse fetileng e bile Ukraine, eo thepa ea eona e tsoang kantle ho naha e eketsehileng ka 9627% e neng e sa lebelloa ka lebaka la ntoa e ntseng e tsoela pele le Russia.

Turkey's Rising Arms Exports
Turkey e fetohile sebapali se seholo 'marakeng oa libetsa oa lefats'e, joalo ka ha ho bonts'itsoe liphuputsong tsa SIPRI. Ho tloha 2015 ho isa 2019, kabelo ea Turkey ho thomello ea libetsa ea lefats'e e ne e le 0.8%. Leha ho le joalo, pakeng tsa 2020 le 2024, palo ena e imenne habeli ho isa ho 1.7%, e tšoaeang keketseho ea 103%. Hona joale Turkey e boemong ba bo11 har'a linaha tse 25 tse holimo ka ho fetisisa lefatšeng tse rekisang libetsa kantle ho naha.
Bahoebi ba ka holimo ba Matsoho a Turkey nakong ena e ne e le United Arab Emirates, Pakistan, le Qatar. Ho sa le joalo, thekiso ea libetsa ea Turkey e theohile ka 33%, e fokotsa karolo ea eona ea thepa ea libetsa lefatšeng ka bophara ho 1.1%.
Katoloso ea Leano la Turkey Afrika
Likamano tsa bodiplomate tsa Turkey ka Afrika li boetse li bonahala khoebong ea eona ea libetsa. Ha matšoenyeho a ts'ireletso a ntse a eketseha, linaha tsa Afrika Bophirima li ekelitse thepa ea tsona ea matsoho habeli ha e bapisoa le nako ea 2015-2019. Hona joale Turkey e har'a barekisi ba bararo ba ka sehloohong sebakeng sena, hammoho le Chaena (26%) le Fora (14%), 'me Turkey le Russia e' ngoe le e 'ngoe e tšoere karolo ea 11%.
Ho fokotseha ha Russia ho Thekiso ea Libetsa
Lihlahisoa tsa libetsa tsa Russia li tobane le ho theoha ho hoholo, ho theoha ka 62% ho latela SIPRI. Litsebi li re sena se bakoa ke ntoa ea Ukraine, e ekelitseng tlhokahalo ea lehae la Russia ea thepa ea sesole, hammoho le likotlo tsa Bophirimela tse thibelang khoebo ea eona ea libetsa. Russia e ntse e le mofani oa thepa ea ka sehloohong India (38%), Chaena (17%) le Kazakhstan (11%), empa tšusumetso ea eona e ntse e fokotseha 'marakeng oa lefatše.
Bokamoso ba Tšireletso ea Europe
Ha tsitsipano ea lipolotiki e ntse e tsoela pele, Europe e tobane le qeto e boima: tsoela pele ho itšetleha ka tšehetso ea sesole sa US kapa ho potlakisa boiteko ba ho iphelisa. Le ha maqhama a ts'ireletso ea transatlantic a ntse a le matla, ts'ebetso ea boipuso ba ts'ireletso ea Europe e ntse e eketseha. Lilemo tse tlang li tla senola hore na Europe e ka itokolla pusong ea US kapa ea lula e le sebapali sa bohlokoa marang-rang a ts'ireletso ea Washington.



