Human Rights Watch (HRW) e kopile mmuso oa Turkey ho "felisa ho hloka kotlo bakeng sa lipolao tsa mmuso le ho nyamela" le ho rarolla meeli ea nako le litšitiso tse ling tsa toka bakeng sa tlhekefetso e fetileng, tlalehong e lokollotsoeng İstanbul maobane.
Tlaleho e maqephe a 67, "Nako ea Toka: Ho Felisa ho Hloka Kotlo ea Lipolao le ho Nyahama ka bo-1990 Turkey," e sheba lithuto tsa litšitiso tsa boikarabello ho tsoa nyeoeng e ntseng e tsoela pele ea Col. Cemal Temizöz le ba bang ba tšeletseng bakeng sa polao le ho nyamela ha 20 banna le bashanyana pakeng tsa 1993 le 1995.
E bua ka linyeoe tse kenyelletsang "ba ikarabellang bakeng sa tlolo e tebileng ea litokelo tsa botho e entsoeng ka mor'a phetohelo ea sesole ea September 1980 le khahlanong le baahi ba Kurdish lilemong tsa bo-1990," tokollong ea boralitaba HRW e kopa 'muso oa Turkey hore '' o nke khato ho sebetsana le molao. meeli ea nako, litšoso tsa lipaki, le litšitiso tse ling tsa ho qosoa ha litho tsa mabotho a tšireletso le ba boholong sechabeng ka lebaka la lipolao, ho nyamela le tlhokofatso.”
HRW e lebisa tlhokomelo ho moeli oa lilemo tse 20 oa lipatlisiso tsa polao tse fumanehang ka har'a khoutu ea khale ea kotlo ea Turkey mme e re ka lebaka leo, "makholo a makholo a bolailoeng litlamong le likahlolo tse akaretsang tsa mabotho a tšireletso a kotsing ea ho nkuoa e thibetsoe ho qosoa."
"Melao ea khale e thibelang lipatlisiso mabapi le tlhekefetso e tebileng ea litokelo tsa botho naheng ea Turkey e lumelletse mabotho a tšireletso le basebeletsi ba sechaba hore ba pholohe polao le tlhokofatso," ho boletse Emma Sinclair-Webb, mofuputsi e moholo oa Turkey ho HRW tokollong ea boralitaba. "Ho bohlokoa hore ba boholong Turkey ba nke khato hona joale ho netefatsa hore ha ho na lithibelo tsa nako hore bahlaseluoa ba fumane toka."
Tlaleho, e kenyelletsang lipuisano le batho ba 55 ba Şırnak bao beng ka bona ba ileng ba bolaoa kapa ba nyamela ke bao ho belaelloang hore ke baetsi ba molao lilemong tsa bo-1990, e re '' lipolao tse likete tse entsoeng ke 'muso tsa Kurds ho tloha mathoasong a bo-1990 le tsona li ka qheleloa ka thoko ho qosoa le nyeoe. lilemong tse tharo tse tlang,” ho latela tokollo ea boralitaba ea HRW, ha a ntse a hlokomela hore sehlopha sa likhukhuni sa Kurdistan Workers’ Party (PKK) ''le sona se entse tlolo e mpe ea litokelo tsa botho nakong ea ntoa.
Ho ea ka tlaleho, batho bao ho buisanoeng le bona ba ile ba bolella HRW khafetsa hore ba batla ho bona batlōli ba molao ba qosoa ka lipolao le ho nyamela ha baratuoa ba bona. Harun Padır o ne a le lilemo li 17 ka 1994 ha mabotho a tšireletso a mo tšoara le ntate oa hae İzzet Padır le malome Abdullah Özdemir, ba sa kang ba hlola ba bonoa. HRW e re phatlalatsong ea eona ea boralitaba hore o hlahisitse maikutlo a arolelanoang ke beng ka bohle ba bahlaseluoa bao HRW e ileng ea botsoa lipotso bakeng sa tlaleho: "Ho rona, matšeliso ha a bolele letho. Re mpa re batla toka.”
Bafuputsi ba HRW ba re "ba buile le beng ka batho ba bangata ba hlasetsoeng ba tiisitseng hore e se e le lilemo tse ngata ba tšaba ho phehella litletlebo kapa hore, haeba ba ne ba etsa joalo, ho ne ho se na phuputso leha e le efe e sebetsang." HRW e re "mantsoe a bona a tiisa liqeto tse ngata tsa Lekhotla la Europe la Litokelo tsa Botho" khahlano le Turkey e tlalehang litlolo tsa tokelo ea ho phela ka mokhoa oa ho hloleha ho etsa lipatlisiso tse sebetsang." Leha ho le joalo, tokollo ea boralitaba e boetse e hlokomela hore '' Nyeoe ea Ergenekon e fane ka monyetla oa ho bula boiteko bo eketsehileng ba ho senola ho kenya letsoho ha mmuso litlolong tse ngata tsa pele tsa bo-1990.
Ho ea ka HRW, nyeoe ea Temizöz - kaha ke nyeoe ea pele ea setho se phahameng sa gendarmerie bakeng sa tlōlo ea molao e tebileng ea litokelo tsa botho - e fane ka lithuto tsa bohlokoa mabapi le litšitiso tse ka bang teng tsa toka tse ka 'nang tsa hlaha linyeoeng tse ling tse likete tsa tlhekefetso ke litho tsa mokhatlo. mabotho a tšireletso le balaoli ba mmuso liprofinseng ho pholletsa le Boroa-bochabela ho Turkey le metseng e meholo.
HRW e kopa mmuso oa Turkey, makhotla le bachochisi ho theha mohlala oa toka e shebaneng le bahlaseluoa Turkey. Ho boetse hoa hlokahala ho nka khato ho khutsufatsa linyeoe, tse nkang likhoeli le lilemo tse etsang hore litšoso li be teng.
"Boemo ba tšabo har'a beng ka bahlaseluoa le lipaki bo ntse bo le teng le kajeno," ho boletse Sinclair-Webb phatlalatso ea boralitaba. "Ho ba fa tšepo ea ho tla pele, bachochisi le makhotla ba hloka ho amohela tšireletso e sebetsang haholoanyane ea lipaki le mokhoa o shebaneng le bahlaseluoa ba toka."
Tlaleho e khothaletsa Paramente ea Turkey ho theha komisi e ikemetseng ea 'nete ho hlahloba tlhekefetso e fetileng. E boetse e thehile holim'a likhothaletso tsa pejana tsa UN, Lekhotla la Europe le mekhatlo e meng ea machabeng e ipiletsang ho mmuso ho phehella leano le felletseng la ho qhaqha tsamaiso ea balebeli ba metseng e sebetsang liprofinseng tse ka boroa-bochabela ho Turkey. Tlaleho e fumana tsamaiso ea balebeli ba motse, e kentsoeng ka botebo litabeng tsa sechaba le tsa lipolotiki tsa sechaba sa lehae, e le tšitiso e kholo ea toka sebakeng seo.



