"తీర్పుకు గల కారణాలను చూడకుండా వ్యాఖ్యానించడం అనుచితం. అప్పీళ్ల ప్రక్రియ ఉంది. సరైన నిర్ణయం వెలువడటమే మాకు ముఖ్యం," అని శిక్షలను ప్రకటిస్తున్న సమయంలో టర్కీ ప్రధానమంత్రి రెసెప్ తయ్యిప్ ఎర్డోగాన్ అంకారాలో విలేకరులతో అన్నారు.
శుక్రవారం నాటి తీర్పు “న్యాయమైనది” అవుతుందని తాను ఆశిస్తున్నానని ఎర్డోగాన్ అన్నారు, కానీ సైనిక అధికారులపై విచారణ ఇంకా ముగియలేదని పేర్కొంటూ, దీనిపై మరింత వ్యాఖ్యానించడానికి నిరాకరించారు.
10వ ఇస్తాంబుల్ ఉన్నత క్రిమినల్ కోర్టు, మాజీ వైమానిక, నావికాదళ అధిపతులతో సహా 326 మంది సైనిక అధికారులను తిరుగుబాటు ఆరోపణలపై దోషులుగా నిర్ధారించింది.
ఇస్తాంబుల్ శివార్లలోని కోర్టులో ముగ్గురు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం మొదట మాజీ వైమానిక దళాధిపతి ఇబ్రహీం ఫర్టినా, మాజీ నావికాదళాధిపతి ఓజ్డెన్ ఓర్నెక్ మరియు మాజీ సైన్యాధిపతి సెటిన్ దోగన్లకు కూడా యావజ్జీవ కారాగార శిక్ష విధించింది, కానీ కుట్ర విఫలమైనందున తరువాత ఆ శిక్షను 20 ఏళ్ల జైలు శిక్షకు తగ్గించింది. ఈ ముగ్గురిపై కుట్ర సూత్రధారులుగా ఆరోపణలు ఉన్నాయి.
ఈ కుట్రలో ప్రమేయం ఉన్నందుకు, ప్రస్తుతం విధుల్లో ఉన్న లేదా పదవీ విరమణ చేసిన మరో 323 మంది అధికారులను కూడా కోర్టు దోషులుగా నిర్ధారించి, వారిలో కొందరికి 18 సంవత్సరాల వరకు జైలు శిక్ష విధించింది. ముప్పై ఆరుగురిని నిర్దోషులుగా విడుదల చేయగా, మరో ముగ్గురు నిందితులపై కేసును వాయిదా వేశారు.
అధికారులందరూ తీర్పులపై అప్పీల్ చేస్తారని భావించారు.
టర్కీ ఉప ప్రధాన మంత్రి బులెంట్ అరింక్, స్లెడ్జ్హామర్ దర్యాప్తును ప్రజాస్వామ్యం మరియు పౌర-సైనిక సంబంధాల పరంగా ఒక "ముఖ్యమైన విచారణ"గా అభివర్ణించారు. దర్యాప్తు ముగిసినందుకు తాను సంతోషంగా ఉన్నానని, అయితే ఈ నిర్ణయంతో అసంతృప్తిగా ఉన్నవారికి ఉన్నత న్యాయస్థానంలో అప్పీల్ చేసుకునే హక్కు ఉందని ఆయన అన్నారు.
వారికి శిక్ష పడటానికి గల పూర్తి కారణాలు తనకు తెలియవని చెబుతూ, అరించ్ ఆ నిర్ణయంపై మరింత వ్యాఖ్యానించడానికి నిరాకరించారు.
ఉప ప్రధాన మంత్రి బెకిర్ బోజ్దాగ్ కూడా ఈ నిర్ణయం యొక్క సారాంశంపై వ్యాఖ్యానించడానికి నిరాకరించారు మరియు శుక్రవారం నాటి తీర్పు కేవలం మొదటి దశ మాత్రమేనని, దోషులు ఉన్నత స్థాయి కోర్టులకు అప్పీల్ చేసుకోవచ్చని అన్నారు.
ఈ నిర్ణయంపై తన విశ్లేషణలో రవాణా శాఖ మంత్రి బినాలి యల్దిరిమ్ మాట్లాడుతూ, "మన దేశంలో మళ్లీ ఎటువంటి ప్రజాస్వామ్య వ్యతిరేక చర్య జరగకూడదని మనమందరం ఆశిస్తున్నాము" అని అన్నారు.
శుక్రవారం తీర్పులు వెలువడిన వెంటనే నిరసనలు చెలరేగాయి. అధికారుల మద్దతుదారులలో కొందరు కోర్టు ఆవరణ లోపల తీర్పును వ్యతిరేకిస్తూ హేళన చేయగా, మరికొందరు బయట టర్కీ జెండాలను ఊపుతూ, “టర్కీ లౌకిక దేశం, లౌకికంగానే ఉంటుంది” అని నినాదాలు చేశారు.
సైనిక తిరుగుబాటుకు మార్గం సుగమం చేసే విధంగా దేశంలో అశాంతిని సృష్టించడం ద్వారా ఎర్డోగాన్ను పదవీచ్యుతుడిని చేయడానికి కుట్ర పన్నారని విచారణలోని 365 మంది నిందితులపై ప్రాసిక్యూటర్లు ఆరోపించారు. 2003లో జరిగిన ఒక సైనిక సెమినార్లో పాల్గొన్న ఈ కుట్రదారులు, శాంతిభద్రతలను పునరుద్ధరించే నెపంతో సైన్యం జోక్యం చేసుకోవడానికి వీలుగా మసీదులపై బాంబు దాడులు, ఒక టర్కీ యుద్ధ విమానాన్ని కూల్చివేయడం మరియు ఇతర హింసాత్మక చర్యలతో కూడిన తిరుగుబాటు ప్రణాళికలను రూపొందించారని వారు పేర్కొన్నారు.
సెమినార్లో పాల్గొన్న అధికారులు అంతర్గత సంఘర్షణకు సంబంధించిన ఒక కల్పిత కథపై చర్చించారని, అయితే సైనిక తిరుగుబాటుకు ఎలాంటి ప్రణాళికలు లేవని సైన్యం తెలిపింది.
హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయంలో లెక్చరర్ అయిన డోగన్ కుమార్తె పినార్ డోగన్, ఈ కేసు పాత కక్షలను తీర్చుకోవడానికే అని తమ కుటుంబం భావిస్తోందని అన్నారు. అలాగే, సాక్ష్యంగా సమర్పించిన కంప్యూటర్ పత్రాలు తారుమారు చేయబడినట్లుగా కనిపిస్తున్నాయని నిపుణుల నివేదికలను ఆమె ప్రస్తావించారు.
"ఈ ప్రభుత్వానికి ఉన్న ఇస్లామిస్ట్ ధోరణుల కారణంగా, దీనిని వ్యతిరేకిస్తున్నారని భావించే వారిని లక్ష్యంగా చేసుకోవడం వెనుక కొంతవరకు ప్రతీకార చర్య ఉంది. మా నాన్నగారు పదవీ విరమణ చేసిన వ్యక్తి, ఆయనకు ఇప్పుడు ఎలాంటి రాజకీయ పలుకుబడి మిగల్లేదు," అని ఆమె అన్నారు.
అతనికి ఈ ప్రభుత్వం పట్ల సానుభూతి లేదు, కానీ అతను మసీదులపై బాంబులు వేయడం గానీ, విమానాలను కూల్చివేయడం గానీ ఎన్నడూ చేసేవాడు కాదు, అస్సలు కాదు.
టర్కీ ప్రధాన ప్రతిపక్ష రిపబ్లికన్ పీపుల్స్ పార్టీ (సిహెచ్పి) ఈ నిర్ణయాన్ని “రాజకీయమైనది”గా అభివర్ణించింది. చారిత్రాత్మక తిరుగుబాటు విచారణలో విధించిన జైలు శిక్షలు ప్రధాన ప్రతిపక్షం నుండి తీవ్ర ప్రతిచర్యను రేకెత్తించాయి, దానిలోని కొంతమంది డిప్యూటీలు తుది తీర్పును “రాజకీయ ప్రేరేపితమైనది”గా భావించారు.
పార్లమెంటరీ రాజ్యాంగ సయోధ్య కమిషన్ సభ్యుడు కూడా అయిన సీహెచ్పీ కొన్యా డిప్యూటీ అటిల్లా కార్ట్, కోర్టు నిర్ణయాన్ని ఒక రాజకీయ బూటకమని ఖండించారు.
తప్పుడు ఆరోపణలు చేసే ప్రయత్నంలో, కల్పిత కథలను సృష్టించేందుకు డిజిటల్ సమాచారాన్ని చట్టవిరుద్ధంగా సేకరించడంలో కొన్ని ప్రభుత్వ మంత్రిత్వ శాఖలు అక్రమ బృందాలతో కలిసి పనిచేస్తున్నాయని కార్ట్ ఆరోపించారు.
ఈ తీర్పు ప్రజల మనస్సాక్షిని సంతృప్తి పరచడానికి ఎంతమాత్రం సరిపోదని సీహెచ్పీ అంకారా డిప్యూటీ లెవెంట్ గోక్ వాదించారు.
కోర్టులపై అధికారులు ప్రభావం చూపుతున్నారని సీహెచ్పీ డిప్యూటీ ఛైర్మన్ బులెంట్ టెజ్కాన్ ఆరోపించారు మరియు కోర్టు నిర్ణయాన్ని "చట్టవిరుద్ధం"గా అభివర్ణించారు. శుక్రవారం నాటి నిర్ణయం టర్కీలో "కొత్త తిరుగుబాటు శకానికి" సూచన అని ఆయన అన్నారు.
నేషనలిస్ట్ మూవ్మెంట్ పార్టీ (MHP) నాయకుడు డెవ్లెట్ బహెలీ, కోర్టు తీర్పును "నిరాధారమైనది మరియు అన్యాయమైనది" అని అభివర్ణించి, అది ఒక "అవమానం" అని అన్నారు.
దోషులలో ఎంహెచ్పి డిప్యూటీలలో ఒకరైన ఎంజిన్ అలన్ కూడా ఉన్నారు, ఆయనకు 18 సంవత్సరాల జైలు శిక్ష విధించారు. ఈ నిర్ణయాన్ని బహెలీ తీవ్రంగా విమర్శిస్తూ, ఈ తీర్పు 'అన్యాయాన్ని' ఎలా ధృవీకరించిందో చాలా స్పష్టంగా ఉందని అన్నారు. గత సంఘటనలపై, ముఖ్యంగా ఫిబ్రవరి 28 నాటి ఆధునికానంతర తిరుగుబాటు అని పిలవబడే దానిపై ప్రతీకారం తీర్చుకునే ఆశతో ప్రభుత్వం న్యాయంపై నీడ వేస్తోందని ఆయన ఆరోపించారు మరియు కోర్టు నిర్ణయం 'చర్చకు ఆస్కారం ఉన్నదని' కూడా అన్నారు.
