సోమవారం నాడు తిరుగుబాటుదారులు, ప్రభుత్వ బలగాలు వీధి వీధికీ, గ్రామం గ్రామంకీ పోరాడుతున్న తరుణంలో, ఇస్లామిక్ పండుగ ఈద్ అల్-అధా సందర్భంగా సిరియాలో కాల్పుల విరమణకు ఏర్పాట్లు చేయడంలో సహాయపడాలని అంతర్జాతీయ శాంతి రాయబారి లఖ్దర్ బ్రహీమీ ఇరాన్కు విజ్ఞప్తి చేశారు.
19 నెలలుగా సాగుతున్న తిరుగుబాటును అణచివేసేందుకు సిరియా అధ్యక్షుడు బషర్ అల్-అసద్ సాగిస్తున్న పోరాటంలో ఆయనకు అత్యంత సన్నిహిత ప్రాంతీయ మిత్రదేశమైన ఇరాన్ నాయకులతో టెహ్రాన్లో ఆదివారం జరిగిన చర్చల్లో బ్రాహిమి ఈ అభ్యర్థన చేశారు.
సిరియాలో అంతర్యుద్ధం రోజురోజుకూ తీవ్రమవుతోందని, రక్తపాతాన్ని తక్షణమే ఆపాల్సిన అవసరం ఉందని అల్జీరియాకు చెందిన సీనియర్ దౌత్యవేత్త నొక్కిచెప్పారని ఆయన ప్రతినిధి సోమవారం తెలిపారు.
అక్టోబర్ 25వ తేదీన ప్రారంభమై కొన్ని రోజుల పాటు కొనసాగే ఈద్ సెలవుల సమయంలో కాల్పుల విరమణ జరపాలని ఆయన సూచించారు. ఇది "రాజకీయ ప్రక్రియ అభివృద్ధి చెందడానికి వీలు కల్పించే వాతావరణాన్ని సృష్టించడంలో సహాయపడుతుంది".
ఇరుపక్షాల నుంచి తక్షణ స్పందన ఏమీ రాలేదు. సోమవారం సిరియాలోని పలు నగరాల్లో, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో భీకర పోరాటం జరుగుతున్న నేపథ్యంలో, యుద్ధరంగంలో తమకున్న ఆధిక్యతకు అడ్డుకట్ట వేయాలనుకుంటారా లేదా అనేది స్పష్టంగా తెలియలేదు.
ఏప్రిల్లో బ్రాహిమికి ముందున్న కోఫీ అన్నన్ మధ్యవర్తిత్వం వహించిన కాల్పుల విరమణ ఒప్పందం కొన్ని రోజులకే విఫలమవడంతో, అన్నన్ ఆ తర్వాత నిరాశతో తన ఉద్యోగానికి రాజీనామా చేశారు.
న్యూయార్క్లో భద్రతా మండలికి వివరణ ఇస్తూ, ఐక్యరాజ్యసమితికి చెందిన ఒక సీనియర్ రాజకీయ అధికారి, ఏ కాల్పుల విరమణ అయినా విజయవంతం కావాలంటే, “ఇది సిరియా లోపల, ప్రాంతంలో మరియు వెలుపల ఉన్న ప్రతి ఒక్కరి సమిష్టి కృషి అయి ఉండాలి” అని అన్నారు.
సంఘర్షణలో ఏ పక్షానికైనా ఆయుధాలను సరఫరా చేయడం, సైనిక సహాయం అందించడం అన్ని ప్రభుత్వాలు నిలిపివేయాలని అధికారి జెఫ్రీ ఫెల్ట్మన్ అన్నారు.
"ఏకపక్ష నిర్బంధాలు, చిత్రహింసలు, తక్షణ మరణశిక్షలతో సహా మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలు నిరంతరాయంగా కొనసాగుతున్నాయి. గతేడాది ఎంతో గర్వంగా వినిపించిన శాంతియుత నిరసనల స్వరాలు, ఈ పోరాట ప్రకంపనల్లో అణచివేయబడ్డాయి," అని ఆయన అన్నారు.
అస్సాద్ కుటుంబ వంశపారంపర్య పాలనకు ముగింపు పలకాలని కోరుతూ 2011 మార్చిలో తొలిసారిగా నిరసనలు ప్రారంభమైనప్పటి నుండి ఈ సంఘర్షణ 30,000 మందికి పైగా ప్రాణాలను బలిగొంది.
సిరియన్ అబ్జర్వేటరీ ఫర్ హ్యూమన్ రైట్స్ ప్రకారం, సోమవారం నాటికి దేశవ్యాప్తంగా 50 మంది మరణించారు, వీరిలో దాదాపు సగం మంది సైనికులే. ఆదివారం నాటి మృతుల సంఖ్య 170కి చేరింది.
అలెప్పో వీధి పోరాటం
ప్రతిపక్ష అనుకూల అబ్జర్వేటరీ తెలిపిన ప్రకారం, అలెప్పోకు ఈశాన్యంలో తిరుగుబాటుదారుల ఆధీనంలో ఉన్న అల్-షార్ మరియు కర్మ్ అల్-జబల్ అనే రెండు జిల్లాలపై సోమవారం అసద్ దళాలు భారీ బాంబు దాడులు చేశాయి. సిరియాలోని అతిపెద్ద నగరంలో ఉన్న పురాతన కోటకు ఉత్తరాన ఉన్న జ్డైదేహ్ జిల్లాలో కూడా ఘర్షణలు జరిగినట్లు అది నివేదించింది.
పాత నగరంపై నియంత్రణ కోసం ప్రభుత్వ బలగాలు, తిరుగుబాటుదారుల మధ్య జరిగిన పోరాటంలో తీవ్రంగా దెబ్బతిన్న, 8వ శతాబ్దానికి చెందిన అలెప్పోలోని గ్రేట్ మసీదు లోపల ఉన్న సైనికుల దృశ్యాలను సిరియన్ టెలివిజన్ ప్రసారం చేసింది.
మసీదు యొక్క మధ్యయుగపు తోరణాలు కాలిపోయాయి, దాని సుందరమైన చెక్క పలకలు పగిలిపోయాయి మరియు లోహపు జాలీపని లాంతర్లు ప్రాంగణంలో విరిగి పడి ఉన్నాయి. సమీపంలో తుపాకీ కాల్పుల శబ్దం వినిపించింది.
వాయువ్య ఇడ్లిబ్ ప్రావిన్స్లో, ప్రభుత్వ యుద్ధ విమానాలు సోమవారం పలు పట్టణాలపై బాంబు దాడి చేశాయని అబ్జర్వేటరీ తెలిపింది.
టర్కీ సరిహద్దు సమీపంలో మరింత భూభాగాన్ని ఆక్రమించుకునేందుకు జరుగుతున్న తాజా ప్రయత్నంలో భాగంగా, వాయువ్య పట్టణానికి దగ్గరలో ఉన్న ఒక సైనిక స్థావరాన్ని ఆదివారం తిరుగుబాటుదారులు చుట్టుముట్టారని ప్రతిపక్ష కార్యకర్తలు తెలిపారు.
సిరియా వాణిజ్య, పారిశ్రామిక కేంద్రమైన అలెప్పోను టర్కీతో కలిపే ప్రధాన రహదారిపై ఉన్న ఉరుమ్ అల్-సుఘ్రాలోని ఒక స్థావరం ముట్టడిలో అనేక వందల మంది సైనికులు చిక్కుకుపోయారు.
"అలెప్పోలో పోరాడుతున్న తిరుగుబాటుదారులకు ప్రధాన స్థావరం మరియు సరఫరా మార్గమైన ఇడ్లిబ్ ప్రావిన్స్ నుండి, కార్యకర్తలలో ఒకరైన ఫిరాస్ ఫులీఫెల్ రాయిటర్స్కు ఫోన్లో ఇలా తెలిపారు: "ఉరుమ్ అల్-సుఘ్రా వద్ద 46వ రెజిమెంట్ను రక్షించడానికి అలెప్పో నుండి పంపిన సాయుధ దళంపై తిరుగుబాటుదారులు దాడి చేసి, దానిని అక్కడికక్కడే నిలిపివేశారు."
సైనిక దళానికి వైమానిక సహాయం అందించే ప్రయత్నంలో ఒక జెట్ను కూల్చివేశారని ఆయన అన్నారు.
టర్కీలోని హటే ప్రావిన్స్ సరిహద్దులో, అజ్మరిన్ పట్టణం మరియు చుట్టుపక్కల గ్రామాలలో నాలుగు రోజుల పాటు జరిగిన భీకర పోరాటం తర్వాత తిరుగుబాటుదారులు తాత్కాలిక పట్టు సాధించినట్లు కనిపించింది.
సైనిక పరిస్థితిపై ఒక స్థూల సమీక్ష ఇస్తూ, లండన్లోని రాయల్ యునైటెడ్ సర్వీసెస్ ఇన్స్టిట్యూట్కు చెందిన విశ్లేషకుడు శశాంక్ జోషి మాట్లాడుతూ, గల్ఫ్ దేశాల నుండి అందిన ఆయుధాలతో బలం పుంజుకుని, పోరాట నైపుణ్యాలను పెంచుకున్న తిరుగుబాటుదారులు బహుశా మెరుగ్గా రాణిస్తున్నారని అన్నారు. అసద్ బలగాలు నానాటికీ బలహీనపడుతూ, అధిక ప్రాణనష్టాన్ని చవిచూస్తున్నాయని ఆయన తెలిపారు.
మరోవైపు, ప్రతిపక్ష శక్తులు ఏకీకృతం కాలేదు మరియు స్థానిక సమూహాలను అనుసంధానించే విశ్వసనీయమైన అధికార శ్రేణిని ఏర్పాటు చేయలేదు.
"కాబట్టి ప్రభుత్వ బలగాలు తమ పట్టును కోల్పోతున్నప్పటికీ, అనేక ప్రతిపక్ష సమూహాలు అధికారాన్ని చేజిక్కించుకుంటున్నాయి," అని జోషి రాయిటర్స్తో అన్నారు. "జూలైలో ఉన్నంత నమ్మకంతో ఇప్పుడు ఆరు నెలల్లో ప్రభుత్వం కూలిపోతుందనే నమ్మకం నాకు లేదు."
తిరుగుబాటుదారులు అలెప్పోలో కొంత పురోగతి సాధించారు, కానీ వారు కోరుకున్నంతగా కాదు, పైగా దానికి చాలా ఎక్కువ మూల్యం చెల్లించాల్సి వచ్చిందని ఆయన అన్నారు.
డమాస్కస్, అలెప్పోల మధ్య ఉన్న ఉత్తర-దక్షిణ రహదారిని తిరుగుబాటుదారులు దిగ్బంధించగలిగితే అది చాలా ముఖ్యం, కానీ రోడ్లపై రక్షణ లేకపోవడం వల్ల వారు వైమానిక దాడులకు గురయ్యే అవకాశం ఉందని ఆయన అన్నారు.
వారు రహదారిని తమ ఆధీనంలో ఉంచుకోగలిగితే, చిక్కుకుపోయిన పట్టణాలకు తిరిగి సరఫరా చేయవలసిన అవసరం కారణంగా ప్రభుత్వ హెలికాప్టర్ల దళం దాడి విధుల నుండి మళ్లించబడుతుంది, తద్వారా వాటిపై ఒత్తిడి పెరుగుతుంది.
టర్కీ గేమ్-ఛేంజర్
ఒకప్పుడు అసద్కు మిత్రదేశంగా ఉండి, ఇప్పుడు ఆయన రాజీనామా చేయాలని అంతర్జాతీయంగా పిలుపునివ్వడంలో అగ్రగామిగా ఉన్న టర్కీయే పరిస్థితిని మార్చే అంశం కాగలదని జోషి అన్నారు.
సరిహద్దు కాల్పుల కారణంగా గత రెండు వారాలుగా సిరియాతో టర్కీ ఘర్షణ తీవ్రమైంది. అసద్ సైన్యం కోసం రష్యా ఆయుధాలను తీసుకువెళుతోందని ఆరోపిస్తూ, మాస్కో నుండి వస్తున్న సిరియా విమానాన్ని అంకారా అక్టోబర్ 10న బలవంతంగా కూల్చివేయడంతో ఈ ఘర్షణ ఉధృతమైంది.
సిరియా విమానాల కోసం తమ గగనతలాన్ని మూసివేసినట్లు అంకారా ఆదివారం తెలిపింది. డమాస్కస్ కూడా తమ భూభాగంపై టర్కీ విమానాలు ఎగరడాన్ని నిషేధించింది.
నిలిపివేసిన విమానంలో ఎలాంటి ఆయుధాలు లేవని, అది చట్టవిరుద్ధమైన రాడార్ను తీసుకువెళుతోందని రష్యా పేర్కొంది. అయితే, అంకారా (టర్కీ)తో ఘర్షణను చల్లార్చడానికే ఈ చర్య తీసుకుంది – ఈ ఘటన “దృఢమైన” సంబంధాలను దెబ్బతీయదని విదేశాంగ మంత్రి సెర్గీ లావ్రోవ్ అన్నారు.
మధ్యవర్తి బ్రహీమితో సమావేశమైన అనంతరం, ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అలీ సలేహి మాట్లాడుతూ, శాంతి కోసం ఆయనతో కలిసి పనిచేయడానికి ఇరాన్ సిద్ధంగా ఉందని, సంఘర్షణను పరిష్కరించడానికి సంస్కరణలు మరియు ఎన్నికలకు ముందు తక్షణమే కాల్పుల విరమణ జరపాలని టెహ్రాన్ చేసిన పిలుపును పునరుద్ఘాటించారు.
"ఈ ఘర్షణకు తెరపడటానికి, మరింత రక్తపాతం ఆగడానికి మనమందరం చేతులు కలపాలి," అని సలేహి అన్నారు.
షియా ఇస్లాం యొక్క ఒక శాఖ అయిన అలవైట్ తెగకు చెందిన అసద్కు, ఈ ప్రాంతంలో షియా ఇరాన్ ప్రధాన మిత్రదేశం.
ఈ తిరుగుబాటుకు సున్నీ ముస్లిం మెజారిటీ నాయకత్వం వహిస్తుండగా, సున్నీ పాలిత అరబ్ దేశాలు మరియు సున్నీ ఇస్లామిస్ట్ రాజకీయాలలో మూలాలున్న పార్టీ నేతృత్వంలోని టర్కీ కూడా దీనికి మద్దతు ఇస్తున్నాయి.
దక్షిణ టర్కీలోని శిబిరాలలో ఆశ్రయం పొందుతున్న సిరియా శరణార్థుల సంఖ్య లక్ష దాటిందని, దీనిని ఎదుర్కొనే తమ సామర్థ్యానికి హద్దులు దాటిపోయాయని టర్కీ విపత్తు నిర్వహణ సంస్థ సోమవారం తెలిపింది.
ఐక్యరాజ్యసమితి శరణార్థుల సంస్థ ప్రకారం, సిరియాకు పొరుగున ఉన్న మరో రెండు దేశాలైన లెబనాన్ మరియు జోర్డాన్ వరుసగా 94,000 మరియు 106,000 మంది శరణార్థులకు ఆశ్రయం కల్పిస్తున్నాయి.
(రాయిటర్స్)
