หนึ่งเดือนหลังจากมาถึงอิสตันบูล หลังจากเดินทางข้ามแอฟริกาและตะวันออกกลางเป็นเวลาหกสัปดาห์ มุสซาและดิยาบียังคงพยายามคิดว่าจะทำอย่างไรต่อไป
ชายหนุ่มสองคนจากไอวอรีโคสต์โชคดีครั้งหนึ่ง ชายคนหนึ่งจากเซเนกัลปล่อยให้พวกเขานอนค้างคืนบนพื้นห้องใต้ดินที่เขาอาศัยอยู่ร่วมกับชาวแอฟริกันอีก 10 คนในเขตกุมกาปี ใต้กำแพงเมืองสมัยไบแซนไทน์ที่พังทลาย ซึ่งเป็นที่ซึ่งผู้อพยพ จากทั่วทุกมุมโลกมารวมกันที่ขอบยุโรป
แต่เนื่องจากห้องใต้ดินถูกล็อคในเวลากลางวัน พวกเขาจึงใช้เวลาตื่นหลายชั่วโมงในการเดินไปตามถนนด้านหลังของ Kumkapi ท่ามกลางความสับสนและความหิวโหย
“เราไม่รู้จักใครเลย และเราพูดภาษาตุรกีไม่ได้เลย” มุสซา วัย 28 ปี ช่างซ่อมรถยนต์จากอาบีจาน กล่าวเมื่อสัปดาห์ที่แล้ว “เราไม่สามารถเดินไปหาคนแปลกหน้าแล้วขอความช่วยเหลือได้”
แม้ว่าพวกเขาจะเป็นผู้ลี้ภัยจากความรุนแรงทางการเมืองครั้งล่าสุดในไอวอรีโคสต์ แต่ก็ยังไม่เกิดขึ้นกับผู้ชายที่จะยื่นขอลี้ภัยที่นี่
“เราไม่รู้ว่าจะถามที่ไหน อย่างไร หรือถามใคร” ดิยาบี วัย 25 ปี ซึ่งทำงานเป็นพ่อค้าขายของในอาบีจาน กล่าว และปฏิเสธที่จะให้นามสกุลของเขาเช่นเดียวกับเพื่อนของเขา เพราะกลัวว่าจะถูกส่งกลับประเทศ
และการยื่นขอลี้ภัยจะไม่เกิดประโยชน์มากนัก ดังที่ผู้มาจากแอฟริการุ่นก่อนๆ รู้ดี
“การคัดกรองใช้เวลาหลายปี และคุณยังต้องรอประเทศที่สามมาพาคุณไป” โฟฟานา วัย 36 ปี อดีตนักศึกษากฎหมายจากอาบีจานที่กำลังหลบหนีจากความรุนแรงทางการเมืองที่บ้าน กล่าว โฟฟานาอยู่ในอิสตันบูลเป็นเวลาหนึ่งปี โดยเลือกที่จะมุ่งหน้าต่อไปที่คุมคาปีด้วยวีซ่านักท่องเที่ยวที่หมดอายุ และทำงานแปลก ๆ เป็นกรรมกรรายวัน แทนที่จะลงทะเบียนเป็นผู้ลี้ภัยและถูกส่งตัวไปยังจังหวัดห่างไกลของตุรกีเพื่อรอในขณะที่ สำนักงานข้าหลวงใหญ่ผู้ลี้ภัยแห่งสหประชาชาติคัดกรองใบสมัครของเขาและพยายามตั้งถิ่นฐานใหม่ในต่างประเทศ “มันเป็นชีวิตที่ยากลำบาก แต่ก็ดีกว่าการกลับไปถูกฆ่า” เขากล่าว
การลี้ภัยไม่ได้มีไว้สำหรับชาวแอฟริกันและชาวยุโรปอื่นๆ ในตุรกี ซึ่งยังคงมี “ข้อจำกัดทางภูมิศาสตร์” ตามอนุสัญญาผู้ลี้ภัยเจนีวา ซึ่งจำกัดการลี้ภัยไว้เฉพาะผู้ลี้ภัยจากยุโรปเท่านั้น
แต่ชาวไอวอรีเป็นเพียงกลุ่มล่าสุดที่มาถึงกุมกะปิ พวกเขาร่วมกับชาวอิรัก อิหร่าน และอัฟกันหลายพันคน เช่นเดียวกับโซมาลิสและคองโกที่วิ่งหนีเท่าที่จะทำได้ และตอนนี้พบว่าตัวเองไม่สามารถดำเนินการต่อไปได้ และติดอยู่ในประเทศที่กีดกันการลี้ภัยสำหรับผู้ลี้ภัยที่หลบหนีเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นนอกยุโรป
หลายปีที่ผ่านมา หน่วยงานของสหประชาชาติได้เข้ามามีบทบาทในตุรกี โดยคัดกรองการยื่นขอลี้ภัย และตั้งถิ่นฐานใหม่ให้กับผู้ลี้ภัยในประเทศต่างๆ เช่น สหรัฐอเมริกา แคนาดา และออสเตรเลีย แต่ด้วยจำนวนผู้ลี้ภัยที่เพิ่มขึ้นอย่างมากและโควต้าการตั้งถิ่นฐานใหม่ก็ลดลง ระบบจึงมุ่งสู่ความล้มเหลว
ผู้ลี้ภัยขาเข้าเกือบ 29,000 คนที่ลงทะเบียนกับองค์การสหประชาชาติในตุรกีภายในวันที่ 31 ส.ค. ปีนี้ ตามตัวเลขที่หน่วยงานระบุ ตัวเลขดังกล่าวไม่รวมผู้ลี้ภัยชาวซีเรียประมาณ 125,000 คนที่หลบภัยในค่ายพักแรมและที่พักส่วนตัวในพื้นที่ชายแดนภาคใต้ นอกจากนี้ยังไม่รวมผู้ลี้ภัยที่ไม่ได้ลงทะเบียนหลายพันคน เช่น ผู้ที่อยู่ในกุมกะปี
ถึงกระนั้น มีเพียงฝรั่งเศส เยอรมนี อิตาลี เบลเยียม และสวีเดน ในกลุ่มประเทศสหภาพยุโรปเท่านั้นที่ได้รับการยื่นขอลี้ภัยเพิ่มขึ้นในปีที่แล้ว ตามตัวเลขของ Eurostat
ตัวเลขในตุรกีสูงกว่าค่าเฉลี่ย 10,000 ถึง 15,000 คนต่อปีในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาอย่างมาก ตามข้อมูลของ Multeci-Der กลุ่มเอกชนที่สนับสนุนสิทธิผู้ลี้ภัย “มันเป็นตัวเลขสูงสุดเป็นประวัติการณ์สำหรับตุรกี” ทาเนอร์ คิลิช ประธานสมาคมกล่าวเมื่อสัปดาห์ที่แล้ว
ในเวลาเดียวกัน โควตาการตั้งถิ่นฐานใหม่ลดลงจากประมาณ 6,500 แห่งเมื่อปีที่แล้ว เหลือน้อยกว่า 6,000 แห่งในปีนี้ ตามการระบุของหน่วยงานสหประชาชาติ โดยสหรัฐฯ ยอมรับผู้ลี้ภัยประมาณ 4,000 คนในปี 2012 และแคนาดาเปิดรับผู้ลี้ภัย 900 แห่ง ออสเตรเลียรับผู้ลี้ภัย 630 คน โดยนอร์เวย์และฟินแลนด์รับผู้ลี้ภัยคนละ 150 แห่ง และเยอรมนีรับผู้ลี้ภัย 100 คน
“ผู้ลี้ภัยที่เดินทางเข้าตุรกีในวันนี้จะต้องรอเป็นเวลาหนึ่งปีครึ่งเพื่อลงทะเบียนกับ UNHCR และอีกหนึ่งปีสำหรับการสัมภาษณ์ครั้งแรกกับพวกเขา” นายคิลิคกล่าว “นั่นเป็นการรอคอยสองปีครึ่ง เพียงเพื่อให้คุณได้มีโอกาสยื่นคำร้องในคดีเป็นครั้งแรก” จากการสัมภาษณ์ติดตามผลและการอุทธรณ์ ระยะเวลารอการตัดสินใจโดยเฉลี่ยอยู่ที่ XNUMX-XNUMX ปี เขากล่าวเสริม โดยผู้ลี้ภัยบางคนรอ XNUMX-XNUMX ปีก่อนที่พวกเขาจะมีสิทธิ์ได้รับการตั้งถิ่นฐานใหม่ด้วยซ้ำ
จากนั้นประเทศที่สามจะเลือกผู้ลี้ภัยที่มีคุณสมบัติตามเกณฑ์ต่างๆ เช่น การศึกษา ทักษะทางภาษา และประเทศต้นทาง “ตัวอย่างเช่น ชาวอัฟกันแทบไม่มีโอกาสถูกตั้งถิ่นฐานใหม่เลย” นายคิลิคกล่าว โดยอ้างถึงกรณีของผู้ลี้ภัยที่ได้รับการยอมรับซึ่งต้องรอเป็นเวลา 10 ปีในสภาพที่มักอยู่ในสภาพที่น่าสังเวช
แม้ว่าตุรกีจะให้ความคุ้มครองชั่วคราวแก่ผู้ลี้ภัยที่ลงทะเบียนแล้วในขณะที่หน่วยงานของสหประชาชาติกำลังพิจารณาใบสมัครของพวกเขา แต่ก็กำหนดให้พวกเขานั่งรอในหนึ่งใน 53 เมืองต่างจังหวัดที่ได้รับมอบหมายจากกระทรวงมหาดไทย “แต่ไม่มีใครบอกพวกเขาว่าจะไปที่นั่นได้อย่างไรหรือทำอย่างไรเมื่อมาถึง ไม่มีใครถามว่าพวกเขาจะนอนที่ไหน กินอะไร และจะอยู่อย่างไร” นายคิลิคกล่าว
ผู้ขอลี้ภัยไม่มีสิทธิ์ได้รับความช่วยเหลือด้านวัตถุหรือได้รับใบอนุญาตทำงาน ปล่อยให้พวกเขาตกอยู่ภายใต้การควบคุมของหน่วยงานจังหวัดและถูกบังคับให้ทำงานอย่างผิดกฎหมาย พวกเขามักถูกควบคุมตัวและส่งกลับโดยทางการตุรกีโดยไม่ต้องยื่นอุทธรณ์ทางกฎหมาย
ถือเป็นการวิพากษ์วิจารณ์เงื่อนไขดังกล่าวที่ทำให้ฝ่ายนิติบัญญัติต้องร่างกฎหมายลี้ภัยฉบับแรกของตุรกี ซึ่งเสนอต่อรัฐสภาก่อนช่วงปิดภาคฤดูร้อน และกำหนดจะลงมติในไม่ช้าหลังจากมีการประชุมอีกครั้งในสัปดาห์หน้า ร่างกฎหมายดังกล่าวได้รับการชื่นชมจากนักเคลื่อนไหวและนักวิชาการ ซึ่งได้รับการปรึกษาหารือในการเตรียมการโดยกระทรวงมหาดไทย ในระดับที่ไม่ปกติอย่างมากในตุรกี
“พวกเขาเชิญเราไปทำพันธกิจและนั่งคุยกับเรา และเราก็ศึกษากฎหมายเป็นเวลาสองวัน บทความต่อบทความ จากนั้นพวกเขาก็ทำแบบเดียวกันกับนักวิชาการ” นายคิลิคกล่าว เจ้าหน้าที่ผู้ร่างกฎหมายยังได้เดินทางไปยังสตราสบูร์กและบรัสเซลส์เพื่อปรึกษาหารือกับศาลสิทธิมนุษยชนแห่งยุโรปและคณะกรรมาธิการยุโรป ผลลัพธ์ที่ได้คือกฎหมายการลี้ภัยที่ไม่เพียงแต่ตรงตามมาตรฐานของสหภาพยุโรปเท่านั้น แต่ยังเหนือกว่าอีกด้วย ผู้เชี่ยวชาญเห็นพ้องด้วย
“กฎหมายได้รับอิทธิพลอย่างลึกซึ้งจากคำตัดสินของศาลสิทธิมนุษยชนแห่งยุโรป” โดยเฉพาะการกล่าวถึงประเด็นที่ศาลหยิบยกขึ้นมา ได้แก่ Kemal Kirisci ศาสตราจารย์ด้านรัฐศาสตร์ที่มหาวิทยาลัย Bosporus และหนึ่งในผู้เชี่ยวชาญชั้นนำของประเทศเกี่ยวกับประเด็นการลี้ภัย กล่าวในการให้สัมภาษณ์เมื่อสัปดาห์ที่แล้ว ร่างกฎหมายดังกล่าว ซึ่งได้รับการสนับสนุนในคณะกรรมการโดยทุกฝ่ายที่เป็นตัวแทนในรัฐสภา “ให้ความสำคัญกับสิทธิมนุษยชนมากกว่าเรื่องความมั่นคง” เขากล่าว
มีเพียงปัญหาเดียวเท่านั้น นักเคลื่อนไหวเช่นนายคิลิคกล่าวว่า กฎหมายการลี้ภัยฉบับใหม่จะไม่ขยายการลี้ภัยไปยังผู้ลี้ภัยจากนอกยุโรป เนื่องจากไม่ได้ยกเลิกข้อจำกัดทางภูมิศาสตร์
“โดยรวมแล้วถือเป็นกฎหมายที่ดี แต่ในความเห็นของผม ตราบใดที่ยังคงรักษาข้อจำกัดทางภูมิศาสตร์ไว้ มันก็ยังคงเป็นปัญหาอยู่” นายคิลิคกล่าว “เราจะยังคงพึ่งพาสหประชาชาติเพื่อตั้งถิ่นฐานใหม่ให้กับผู้ลี้ภัยในประเทศที่สาม และหากประเทศเหล่านั้นไม่รับพวกเขา — บางทีอาจชี้ให้เห็นว่าเศรษฐกิจของเราตอนนี้แข็งแกร่งกว่าของพวกเขา และผู้ลี้ภัยได้หลบหนีไปยังประเทศของเรา ไม่ใช่ของพวกเขา — จากนั้น เรามีระบบล็อคตาย”
แต่นายคิริสซีก็เป็นหนึ่งในผู้ที่โต้แย้งเรื่องการรักษาข้อจำกัดทางภูมิศาสตร์เอาไว้ “หากตุรกียกเลิกข้อจำกัดทางภูมิศาสตร์โดยไม่ได้เป็นสมาชิกสหภาพยุโรป ผมคิดว่าตุรกีจะตกอยู่ในสถานการณ์ที่เลวร้ายยิ่งกว่ากรีซซึ่งเป็นสมาชิกสหภาพยุโรปในช่วงสองสามปีที่ผ่านมา” เขากล่าว ชี้ไปที่จำนวนผู้ลี้ภัยที่นั่นและการวิพากษ์วิจารณ์จากนานาชาติเกี่ยวกับการจัดการสถานการณ์ของกรีซ
ตุรกีจะต้องยกเลิกข้อจำกัดทางภูมิศาสตร์เพื่อเข้าเป็นสหภาพยุโรป นายคิริสซียอมรับ แต่สำหรับตอนนี้ ตุรกีมีสิทธิ์ภายใต้กฎหมายระหว่างประเทศในการรักษาข้อจำกัดดังกล่าว เขากล่าว
“เหตุใดตุรกีจึงควรมอบสิทธิดังกล่าวโดยไม่ต้องเป็นสมาชิกสหภาพยุโรป” นายคิริชิกล่าวว่า “ฉันเห็นว่านี่เป็นชิปต่อรองที่ยากลำบากกับสหภาพยุโรป”
(The New York Times)
