Ang tula ng Ottoman Divan ay isang lubos na ritwal at simbolikong anyo ng sining. Mula sa tulang Persian na higit na nagbigay inspirasyon dito, nagmana ito ng maraming simbolo na ang kahulugan at ugnayan—parehong may pagkakatulad (مراعات نظير mura'ât-i nazîr / تناسب tenâsüb) at pagsalungat (تضاد tezâd)—ay higit pa o mas kaunti ang inireseta. Kabilang sa mga halimbawa ng laganap na mga simbolo na, sa ilang lawak, ay sumasalungat sa isa't isa, bukod sa iba pa:
- ang nightingale (بلبل bülbül) — ang rosas (ﮔل rosas)
- mundo (جهان daigdig; عالم 'âlem) — ang rosegarden (ﮔﻠﺴﺘﺎن gülistan; ﮔﻠﺸﻦ gülşen)
- ang asetiko (زاهد zâhid) — ang dervish (درويش derviş)
Tulad ng iminumungkahi ng pagsalungat ng "ang asetiko" at "ang dervish", ang Divan na tula—katulad ng katutubong tula ng Turko—ay labis na naimpluwensyahan ng kaisipang Sufi. Ang isa sa mga pangunahing katangian ng tula ng Divan, gayunpaman—gaya ng mga tulang Persian bago nito—ay ang paghahalo nito ng mystical na elemento ng Sufi sa isang bastos at maging erotikong elemento. Kaya, ang pagpapares ng "the nightingale" at "the rose" ay sabay na nagmumungkahi ng dalawang magkaibang relasyon:
- ang relasyon sa pagitan ng taimtim na magkasintahan (“ang ruwisenyor”) at ang walang tigil na minamahal (“ang rosas”)
- ang relasyon sa pagitan ng indibidwal na Sufi practitioner (na madalas na nailalarawan sa Sufism bilang isang magkasintahan) at ng Diyos (na itinuturing na pinakahuling pinagmulan at bagay ng pag-ibig)
Sa katulad na paraan, ang "mundo" ay sabay-sabay na tumutukoy sa pisikal na mundo at sa pisikal na mundong ito na itinuturing na tirahan ng kalungkutan at impermanence, habang ang "rosegarden" ay sabay na tumutukoy sa isang literal na hardin at sa hardin ng Paraiso. Ang “nightingale”, o naghihirap na manliligaw, ay madalas na nakikitang matatagpuan—parehong literal at matalinghaga—sa “mundo”, habang ang “rosas”, o minamahal, ay nakikita bilang nasa “rosegarden”.
Ang tula ng divan ay binubuo sa pamamagitan ng patuloy na pagkakatugma ng maraming gayong mga imahe sa loob ng isang mahigpit na balangkas ng sukatan, kaya pinapayagan ang maraming potensyal na kahulugan na lumabas. Ang isang maikling halimbawa ay ang sumusunod na linya ng taludtod, o mısra (مصراع), ng hukom at makata noong ika-18 siglo na si Hayatî Efendi:
- بر گل مى وار بو گلشن ﻋالمدﻪ خارسز
- Bir gül mü var bu gülşen-i 'âlemde hârsız[6]
- (“Mayroon bang rosas, sa mundong ito ng rosegarden, ay kulang sa mga tinik?”)
Dito, ang nightingale ay ipinahiwatig lamang (bilang pagiging makata/kalaguyo), habang ang rosas, o minamahal, ay ipinapakita na may kakayahang magdulot ng sakit sa pamamagitan ng mga tinik nito (خار hâr). Ang mundo, bilang isang resulta, ay nakikita bilang may parehong positibong aspeto (ito ay isang rosegarden, at sa gayon ay kahalintulad sa hardin ng Paraiso) at negatibong mga aspeto (ito ay isang rosegarden na puno ng mga tinik, at sa gayon ay naiiba sa hardin ng Paraiso) .
Tungkol naman sa pag-unlad ng tula ng Divan sa mahigit 500 taon ng pag-iral nito, iyon ay—gaya ng itinuturo ng Ottomanist na si Walter G. Andrews—isang pag-aaral na nasa simula pa lamang;[7] malinaw na tinukoy na mga paggalaw at mga panahon ay hindi pa napagpasyahan. Sa unang bahagi ng kasaysayan ng tradisyon, ang impluwensya ng Persia ay napakalakas, ngunit ito ay medyo nabawasan sa pamamagitan ng impluwensya ng mga makata tulad ng Azerbaijani Nesîmî (?–1417?) at ang Uyghur Ali Şîr Nevâî (1441–1501), na kapwa nila nag-alok ng matitinding argumento para sa mala-tula na katayuan ng mga wikang Turkic bilang laban sa pinarangalan na Persian. Bahagyang bilang resulta ng gayong mga argumento, ang tula ng Divan sa pinakamalakas nitong panahon—mula ika-16 hanggang ika-18 na siglo—ay nagpakita ng kakaibang balanse ng mga elementong Persian at Turko, hanggang sa muling mangibabaw ang impluwensya ng Persia noong unang bahagi ng ika-19 na siglo.
Ang mga makatang Turko,(Ottoman at Chagatay), bagama't sila ay naging inspirasyon at naimpluwensyahan ng klasikal na tulang Persian, magiging isang mababaw na paghatol na ituring ang una bilang mga bulag na tagagaya ng mga huli, gaya ng madalas na ginagawa. Ang isang limitadong bokabularyo at karaniwang pamamaraan, at ang parehong mundo ng imahe at paksa na pangunahing batay sa mga mapagkukunang Islam ay ibinahagi ng lahat ng mga makata ng panitikang Islam.[8]
Sa kabila ng kawalan ng katiyakan hinggil sa mga estilistang galaw at panahon ng Divan na tula, gayunpaman, ang ilang partikular na iba't ibang estilo ay sapat na malinaw, at marahil ay makikita bilang halimbawa ng ilang mga makata:
Fuzûlî (1483?–1556), isang makata ng Divan na pinagmulan ng Turkmen
- Fuzûlî (1483?–1556); isang natatanging makata na sumulat ng may pantay na kasanayan sa Ottoman Turkish, Persian, at Arabic, at naging kasing impluwensya sa Persian gaya ng sa Divan na tula
- Bâkî (1526–1600); isang makata ng mahusay na retorikal na kapangyarihan at linguistic subtlety na ang kasanayan sa paggamit ng mga pre-established tropes ng tradisyon ng Divan ay medyo kinatawan ng tula sa panahon ni Süleyman the Magnificent
- Nef'î (1570?–1635); isang makata na itinuturing na master ng kasîde (isang uri ng panegyric), pati na rin ang pagiging kilala sa kanyang malupit na satirical na mga tula, na humantong sa kanyang pagbitay
- Nâbî (1642–1712); isang makata na nagsulat ng ilang mga tulang nakatuon sa lipunan na kritikal sa panahon ng pagwawalang-kilos ng kasaysayan ng Ottoman
- Nedîm (1681?–1730); isang rebolusyonaryong makata ng Tulip Era ng kasaysayan ng Ottoman, na naglagay ng medyo elite at abstruse na wika ng Divan na tula ng maraming mas simple, populistang elemento
- Şeyh Gâlib (1757–1799); isang makata ng orden ng Mevlevî Sufi na ang akda ay itinuturing na kulminasyon ng napakasalimuot na tinatawag na "estilo ng India" (سبك هندى sebk-i hindî)
Ang karamihan sa mga tula ng Divan ay liriko sa kalikasan: alinman gasels (na bumubuo sa pinakamalaking bahagi ng repertoire ng tradisyon), o kasîdes. Gayunpaman, mayroong iba pang mga karaniwang genre, lalo na ang mesnevî, isang uri ng taludtod na romansa at sa gayon ay iba't ibang tulang pasalaysay; ang dalawang pinakakilalang halimbawa ng form na ito ay ang Leylî vü Mecnun(ليلى و مجنون) ni Fuzûlî at ang Hüsn ü Aşk (حسن و عشق; “Kagandahan at Pag-ibig”) ng Şeyh Gâlib.
