Son paytlarda vergi tekshiruviga giren ko'plab firmalarning duch kelgan narsalardan biri deb bilaman sahte yoki muhteviyati itibari bilan yonuvchan hujjat foydalanishdir. Bu holat firmalar nuqtai nazaridan hem jazo talab qiladigan ba'zi hallerde firmalarning o'ziga xos asosi bo'lishi mumkin.
Vergi tekshiruvi yapan mufettişin, belgenin bilerek veya bila bilmay qo'llanayotgan kanaati firmangizni alacağı jiddiy oranda etkilendiğinden albatta sotib alımlarımızda uyulması kerak bo'lgan ba'zi temel qoidalarga uymayin.
Satın alımlarimizda nelere dikkat etmeliyiz?
İncelemelerde jarayonlarning gerçekligini ispati kerak.
Buning uchun;
- İşlem bedelinin bankalar vasitasi bilan yoki chekler bilan o'zlashtirilganligini hujjatlashtirish kerak.
- Ödeme, kredit karta, tapu devri, kamu kurum va tashkilotlari orqali (ön to'lov avansi shaklida kamu kurum ve kuruluşlarının veznesine to'lash kabi) amalga oshirilmaydi.
- Ödemenin PTT orqaliyapilayotgani, bank hisob raqami va kimlik raqami to'g'ri sifatida yozilmayapti.
- Taşıma, yuklash, boşaltma, saqlash, ambalajlama va shunga o'xshash jarayonlarning amalga oshirilishiga qaratilgan belgeler, sigorta belgesi, vergi, resim, harç, pay, fon gibi to'lovlar amalga oshirilgansa bu to'lovlarga ait belgeler ishlashining tevsikinde delil sifatidakullanilishi mumkin.”
Yapılan o'rganish jarayonida sahte yoki yo'l-yo'riq ko'rsatishi mumkin.
Soxta schyot-fakturalardan bila turib yoki bilmasdan foydalangan kompaniyani qanday jazolash mumkin?
Vergi Usul Kanunu'muzun 359. Maddesi ile kasit unsuru taşıyan va ayni vaqtda nitelikli fiiller kaçakchilik aybi sifatida belirlenmiş ve Sahte veya Muhteviyati İtibariyle Yanıltıcı Belge (SMİYB) düzenlenmesi yoki ulardan foydalanish da kaçakchilik ayblari orasida aytiladi.
Shu bilan birga, 306 Sıra No.lu VUK Umumiy Tebliği bilan tuzilgan tekshiruvlarda so'z mavzusi hujjatlarni bilgan natijasida yuzaga kelgan mukelleflar nomiga soliq jinoyati hisobotlari tashkil etilgani va haklarida cumhuriyet savcılıklariga ayblov e'lon qilingan.
Öte yandan, 84 Seri No.lu KDV Genel Tebliğinde haklarida SMİYB foydalanish raporu joylashganlar bilan SMİYB ishlatganligi bilan bog'liq holda aniqlanganlar o'ziga xos esaslara alınacak mukellefler orasida sayılmıştır.
Soxta hisob-fakturalardan bilmasdan foydalanganlik uchun jarima
Tebliğlerde tuzilgan tadqiqotda bu hujjatlarni bilmaslik natijasida paydo bo'lgan mukellefler nomiga ko'rsatilgan. Ancak, bu belgeleri foydalanish suretiyle vergi zıyasına sebebiyet berilgan bo'lsa, bu mukellefler nomiga bir kat vergi ziyai cezasi kesileceği de açıkça belirtilmiştir.
Soxta hisob-fakturalardan bila turib foydalanganlik uchun jarima
Yapılan tekshiruvlar natijasi sahte veya muhteviyati itibari bilan yonib turgan hujjatlarni bilerek, iste'mol qilingan natijaga ega bo'lgan mukellefler uchun ayblov hisobotlari tashkil etilishi, xaqlarida cumhuriyet savcılıklariga ayblov e'lon qilinishi va bu belgelerin foydalanish natijasida vergi ziyasiga da sabab bo'lishi va bu hujjatlarning foydalanish natijasida soliq ziyosiga ham sabab bo'lishi aniqlangan.
SMİYB Kullananlarning Maxsus Esaslara Alınması
Haqlarida SMİYB foydalanish hisoboti joylashganlar bilan haqlarida SMİYB ishlatganligi bilan bog'liq holda topilganlar KDV Umumiy Uygulama Tebliğlerinde maxsus esaslara alınacak mukellefler orasida aytilgan. Ancak Haklarida SMİYB foydalanish hisoboti bulganlarning sahte yoki muhteviyati itibari bilan yonuvchan hujjat foydalanishga dayalı KDV imtiyozlarining soliq tekshiruvi hisoboti bilan yoki mukellefin tuzatish beyanlari bilan indirilecek KDV tutarlaridan tushib qolishi mumkin emas.
Bu tartibga solishlar uyushtirilganda, SMİYB foydalanish borasidagi haqlarida hisobot tuzilmalari yoki salbiy ta'sirlar mavjud bo'lgan mukelleflar haqida so'z mavzusi hujjatda yozilgan KDV tuzilmalarida tarhiyat qilish yoki bu imtiyoz hisob-kitoblaridan tashqariga chiqmaslikka ishonch hosil qilish mumkin.
Sahte Belge Kullanmadığının İspati Mükellefe Aittir
KDV Amaliy Umumiy Tebliğlerinde düzenledikleri veya kullandiklari belgelerin sahteligine yoki muhteviyati itibariyla yonuvchanlik bilan bog'liq bo'lgan tekshirish yoki idari tadqiqotda mukellefe, so'z mavzusi belgelerin gerçekligine qaratilgan deliller surme imkânı beriladi. Ayni tarzda o'zlari haqida salbiy hisobot yoki noto'g'ri aniqlash mavjud bo'lish bilan birga mal yoki xizmat sotib olish mumkin bo'lgan mukellefler haqida salbiy rapor yoki salbiy tespit mavjud bo'lgan mukelleflere de bu imkân sağlanadi. Söz konusu qarshi deliller tekshirish veya araştırmaya konu ish, ish va hujjatlar bilan bog'liq bo'lishi va bir yozi bilan idari makama ibraz edilmelidir. Belgiyaning haqiqiyligini va to'g'riligini ispatta zorlanmamak va cezalara muhatap olmamoq uchun uni albatta sotib olmoqchimisiz? Bölümünde kısaca belirttiğim hususlara e'tibor bering. Ispatlayıcı to'lov vositalarini ishlatish mal va xizmat ko'rsatishni irsaliye, naklî gibi ispat vositalarini saqlash firmanızın muhtemel vergi tekshiruvlarida korunmasını beradi.
