Universiteden yangi mezun oldunuz. Ish murojaatlari qilmoqda ama ishe giremiyorsunuz. Ishverenlerin beklentileri mi ko'p, yo'qsa mezunlar gerçek dunyoga yaxshi bir donanımla çıkmıyor mu?
Catherine Nguyen-Cat uchun ish topish kurashi juda ko'p "O'ziga ishonch muammosi” bo'ldi.
Wetminster Universiteti mezunu Cat, İngiltere'de 100'den ortiq ish murojaati qilgan, ba'zilari grup sunumu shaklida 16 mulakata chaqirilgan, ammo natija alamamıştı. Ona göre, kendisi boshqalaridan bir oz ko'proq chekingen bo'lgani uchun samarali bir izlenim bırakamamıştı.
En son reklamcılık alanında qilgan bir murojaatda, “Ekip ishlanmasi sohasida yaxshi bo'lgan, ama guruh baholashi davomida taqdim etilgan fikrlar bo'yicha ne qadar hevesli ekanligini ko'rsatadigan darajada gapirmasligini” dediler ona.
23 yaşındaki Cat animasyon o'qilgan universitetda. Ish murojaatlarini dizayn va ilüstrasyon alanini kapsayacak tarzda kengaytirilgan keyindan. “Bu ishlarning hammasini qila olaman deb o'ylayman, lekin ish dunyosiga yangi girecek olmangizga qaramay ishverenler professional tajriba va qobiliyatlarni kutmoqdasiz” diyor. Ish ararken bir kırtasiyecide satış elemanı sifatida ishlaydigan Cat, texnik bilgisi kompaniyasining ehtiyojlari bilan bog'liq bo'lishi kerak oxirida kichik bir valiz va çanta dizaynida ish buluyor.
malakalarning etishmasligi
Şirket uning internet becerilerini, Illustrator nomidagi dizayn dasturini foydalanmoqda va yaqinda Vietnam’da fabrika ochish planlari bilan bogʻliq Vietnam tilini gaplashishi muhim bulgan.
Bu ish arama hikoyasi juda tez rastlanır turden. Ko'p ishveren bugünkü mezunlarning istenen darajasida emasligidan yakiniyor. Yapılan tadqiqotlar yangi mezunlarning yozilishi va so'zli muloqot, eleştirel düşünme va analitik muhakeme kabi asosiy ishyeri qobiliyatlari bo'yicha mavjud emasligini namoyon qiladi.
Ish piyasasi sekin sekin kuchlenirken işletmeler ilk kundan qo'shimcha sunacak kavrayishli yangi mezunlari etarlicha bulamadıklarından yakiniyor. internet orqali ish bulma sayti CareerBuilder'in İngiltere va Hindistonda qilgan tadqiqotlar, yangi mezunlarda eksik bo'lgan becerileri shunday bo'ladi: Sorun çözme (Hindistan %60, İngiltere %40), yaratuvchi düşünme (Hindistan %56, İngiltere %59), odamlar bilan muloqot (Hindistan %50, Angliya %49).
CareerBuilder, mezunlarning özgeçmişlerinde en az bir staj tajribasining ekanligini, ammo bu erda nima qadar tajriba edinganlarining muhim ekanligini, bu davri projeler ustida ishlayotganmi yoki boshqa herkese choy, qahva olibme shaklida mi geçirdiklerini ishverenlerin paydo bo'lishi kerakligini belirtiyor.
Bardagning yarmi dolu mu, bo'sh mu?
Ba'zi tadqiqotlar so'zli aloqa, matematik va statistik ma'lumotni ilova, ekipaj ishlanmasi, bilim va bilimlarning haqiqiy dunyoga tatbiq etilishi, murakkab muammolarni hal qilib, muammoni hal qilish kabi mavzulardagi etarli tahlillik nuqtai nazaridan ishveren bilan talabalarning qarashlari orasida katta farq borligini ko'rsatmoqda. O'quvchilarning etarli darajada gördüğünü ishveren az buluyor.
Peki bu erda muammolar ishverenlerin realchi olmayan beklentileri mi, boshqa talabalarning muhim becerilerini rivojlantirish borasidagi kamchiliklari mi? ko'p mutaxassis har ikkisining de payi bo'lganligi muhokamada.
Georgetown Üniversiteti Ta'lim va Ishgücü Markazi boshqaruvchisi Entoni Karnevale, akademi dunyosining fildişi kulesinde yashayotgan düşüncesi ko'p vaqt to'g'ri ekanligini, maktablarning kariyeri va ishverenlerin talablari mavzusiga asosiy e'tibor berish kerakligini bildirmoqda. “Ishverenler talabalarning kitobi bilimga ega bo'lishi mumkin, lekin bu bilimlarni eleştirel düşünme, ijodiy olma, murakkab muammolarni hal qilish va ekipaj ichida ishlash sohasida qo'llash mumkin bo'lmagan qonunlarda” deydi.
Carnevale’ye göre, universitetlar bu qobiliyatlar ustida yo’g’onlashsa, “eleştirel düşünme ve odamlar arasi aloqasi jihatidan ish en iyi o’qituvchidir”.
Mufredati düzenlemek
Amerika Üniversitetlari Derneği AACU bu muammoni jiddiy topmoqda va talabalarning ish sohasidagi bilimlarini rivojlantirish maqsadida mufredatın qayta tashkil etilishi uchun ta'lim muassasalari bilan birgalikda bir ish olib bormoqda.
İngiltere’deki gençlere o’ziga xos yordam tashkilotu YouthNet ise geliştirdiği bir programla (Define Me) yoshlarning o kune qadar edindikleri becerileri tanitib qo'yishga yordam beradi.
Bu tashkilotning qilgan bir tadqiqotga ko'ra, ishverenler nomzodlarining murojaatlarining uchte ikkisini egallab turgan bir dille anlatamadıkları uchun reddediyor.
Oysa mutaxassislar, yoshlar har qanday bir ofiste staj yapmamış bo'lsa ham, hayotni boshqa alanlarda qilgan ishlarimiz ishlarida ega bo'lishlari mumkin bo'lgan boshqa ishlarga transfer qilinishini va buni uygun bir dille ifade qilish kerakligini aytadi.
Kommunal xizmatlar
Finansal xizmatlar shirkati UBS, yoshlarning o'zlariga yanada yaxshi ifodasini berish maqsadida Meni aniqlang gibi dasturlar uchun finansman beradi. Gençlerin bu programla o'zlari haqida o'ylashlari haqida o'ylashlari, ayniqsa o'ziga xos o'ziga xos bo'lmaganliklari haqida o'ylashlari belgilab qo'yilgan.
Ishsiz gençlerin kullana biladigan bir boshqa sayt de Jobipedia(http://www.jobipedia.org). Gençler, ish murojaatlari va ishyeri muammolari bilan bog'liq savollarga 30 katta kompaniyaning inson manbalari mudirlaridan javob olish mumkin.
Bu erdaki mutaxassislar, ishverenlerin shikoyati sifatida shunu dile getiriyor: 1980'larda ve 90'larda doğmuş kuşagin, düşüncelerini tushunarli ve saygılı bir tarzda ifade etmelerini sağlayacak bir iletişim uslubini o'rganish kerak. Bu qushning alohida professionallik va ish ahlaki kabi boshqa alanlarda ham mavjud.
Ba'zi universitetlar boshidan ishyeriga tayyorlik ishlari boshlanmoqda. Şirket temsilcileri, tashrif ettikleri bu okullarda mulakat teknikleri, özgeçmiş yozish kabi konularda tavsiyalar beradi. Ba'zi kompaniyalar mufredat uchun tavsiyalarda mavjud.
BBC TURKCHE
