ŞAM YANGININDA BİR OSMANLI HÂNEDAN REİSİ

Saltanat và halifelik kaldırıldıktan sonra Osmanlı hoàn thành và yaşlı şehzâdesine, Avrupa monarşi ananesine uygun olarak đã sẵn sàng từ chối. Hâlihâzırdaki hậuedan reisi, Sultan Abdülhamid'in torunu 88 yaşındaki Dündar Efendi, ateş içindeki Şam'da yaşıyor.

Saltanat và halifelik kaldırılıp, 1924 senesinde Osmanlı hanedanın yedisinden yetmişine bạn đang làm gì edildiğinde, Sultan Abdülhamid’in büyük oğlu Selim Efendi, memleketine yakın DIYe Haleb’e yerleşmişti. Fakat Ankara hükûmeti, bundan rahatsız olup o zaman Suriye'yi elinde tutan Fransa'ya bir ghi verince, Şehzâde Haleb'den çıkmak zorunda kaldı và Beyrut'a yerleşti. Burada halkın çok hürmet ettiği Selim Efendi, sıkıntılar tôi đã tham gia vào năm 1937.

Selim Efendi'nin yegâne oğlu Abdülkerim Efendi, sürgüne gönderildiğinde 18 yaşında bir zâbit namzediydi. Çok sevimli, sosyal bir şahsiyet olan Abdülkerim Efendi, tarihte benzerine az rastlanır bir cesaret göstererek, kendisini felakete sürükleyecek của bạn là một người có kinh nghiệm.

Saltanatın kaldırılmasından sonra bazı şehzâdelerin, yêni teşekkül edecek Müslüman devletlerin başına geçirilmesi projelerine rastlanır. Bunlardan en enteresan ve bir o kadar dabuồn olanı Şehzâde Abdülkerim Efendi'nin başına gelendir.

Çin'i işgal eden Japonlar, kendisini Uygur hükümdarı yapmayı vadettiler. Bu sebeple Japonya'ya giden şehzâde işlerin rast gitmemesi sebebiyle yari yolda bırakıldı. Bunun üzerine Şarkî Türkistan'a gelerek yerli halkı teşkilatlandırmaya girişti. Ancak kendi imkânlarıyla kurduğu derme çatma birlikler Çinliler karşısında yênilince canını zor kurtararak siyasî mülteci sıfatıyla 1935’te Amerika’ya gelebildi. New York có một nơi tuyệt vời để làm điều đó. İntihar süsü verilen cinâyetin, Nhật Bản dự án rahatsızlık duyan Çin veya Rusya'nın ajanları tarafından và người quản lý công việc của bạn. [Bunu daha evvelki bir yazımızda anlatmıştık.]

Abdülkerim Efendi, ailesinden bir sultan ile evlenmek istemişse de, mümkün olmadı. Bunun üzerine Beyrut'ta komşusu olan Maruni bạn có thể làm điều đó, bạn có thể tìm ra cách điều trị y tế cho Haleb'e giderek orada evlendi. Burada dedesinin yakınlarından Şeyh Ebulhüdâ es-Sayyâdî'nin ailesinden olan nakîbüleşraf nikâhlarını kıydı. Bir müddet burada kaldıktan sonraŞam'a tốt hơn hết. Müslüman olarak Nimet adını alan bu hanım, Türkçe; Abdülkerim Efendi de Arapça bilmediği için, genç evliler aralarında Fransızca konuşurlardı.

Eski zaman adamlarının ekserisi gibi ciddi và prensipli bạn đã nói với Selim Efendi về việc bạn có thể làm điều đó như thế nào nhưng bạn không nên làm điều đó. Torunları Dündar và Harun Efendileri bile görmedi. Babalarının muessif vefatı üzerine, dede rikkate geldi. Torunlarını kabul etti; ancak kısa bir zaman sonra yüreğini dağlayan evalad yüzünden, hoặc da vefat etti. İki genç şehzâde, dedelerinin Camiü'l-Emevî'deki tantanalı cenaze merasimine và utilak.

Biri 7, diğeri 5 yaşındaki iki çocuk, gen và çaresiz bir annenin ümidine kaldılar. Genç yaşta dul kalan Nimet Hanım kendisine yapılan evlilik tekliflerini hep geri çevirdi. “Ben bir Prens'le evlendim. Göreceğimi gördüm. Artık evlenmem” derdi. Bạn có thể thấy mình đang ở trong tình trạng khó khăn.

Nimet Hanım, çok dirayetli bạn hanımdı. Bữa tối fevkalade bağlıydı, peçesini indirmeden sokağa çıkmazdı. Oğullarının bir Osmanlı şehzâdesi haysiyetiyle yetişmesi için gayret etti; buşuuru onlara aşılamaya çalıştı. Bu sebeple hem dinlerini iyi öğrenmelerini, hem de Türkçeyi güzel konuşmalarını temine uğraştı. Zevcinin şâibeli vefatından sonra, çocukları hakkında devamlı tetikte yaşadı. Öyle ki kapıyı hep arkadan kilitler; Eli Altinda bạn sẽ phải làm gì buundururdu. Fazla kimseyle de görüşmez, kapıyı, pencereyi açtırmazdı.

Điều trị mũi? Abdülkerim Efendi'nin sadık dostlarından eski bir Osmanlı zâbiti olan Gürcü Nizameddin Bey, devamlı aileye yardım etti. Eski devir adamı olduğu için memleketine dönmemiş; hayatını bu aileye phục vụ adamıştı. Hububat ofisinde muhasebecilik yapar, bekâr olduğu için eline geçen 500 liranın 400’ünü ailye verirdi.

Ana dili Türkçe olmayan genç şehzâdelere Thổ Nhĩ Kỳ ồğretti. İstikbali düşünerek, Suriye vakıflarından aileye cüz'i bir maaş bağlattı. Gençlere devamlı “siz şehzâdesiniz, şöyle yapmayınız, böyle yapmayınız” diye ikaz eder, bạn đã làm gì onlara tanıtırdı. Dündar Efendi haysiyetine tôi hiểu rồi. Hatta çocukken bayram gibi vesilelerle kendisine verilen bahşişi, çıkınca atar veya başka birine verirdi.

Beyrut'ta bulunan Şehzâde Cemâleddin Efendi, tôi có thể tìm thấy sân sau của mình; sahip çıkardı. İki şehzâdenin 1942'deki sunnet cemiyetlerini ồ vâng. İki kardeş, yazları buraya giderler, 15-20 gün kalırlardı. Mua sắm amcaları Âbid Efendi tôi đang làm điều đó.

Mekteb çağı gelince, anneleri Dündar và Harun Efendileri bir người Mỹ mektebine yazdırdı. sonra người Pháp Cây dầm Freres Mektebi'ne. Sonra bir devlet mektebine girip, ikisi de liseyi bitirdiler. Dündar Efendi'nin tabiriyle dedelerinin ismi sayesinde “mükerrem ve müreffeh” yaşadılar.

Dündar Efendi, Şam'da Askerî bir fabrikanın muhasebeciliğini vâng. Şam'ın meşhur ailelerinden Kuseybatîlerden Yüsrâ Hanım tôi đang ở đây. Çocukları olmadı. Çok sevdiği zevcesi birkaç sene yatalak yaşadıktan sonra, 2016’da 90 yaşında vefat etti.

Sürgün kaarının kaldırıldığı 1974 senesinden sonra Türk vatandaşlığı alınca Osmanoğlu değil, Âliosman đậu nànhismini kabul etti ki, Arapça Osmanlı ailesi demektir. Askeriyede memur olarak çalışan biraderi Harun Efendi ise ailesiyle İstanbul’a yerleşti. Nimet Hanım da yanına gelerek burada 1981'de vefat etti.

Saltanat devam ediyor olsaydı, Dündar Efendi padisah olacaktı. Sıhhati iyi iken zaman zaman İstanbul'a gelirdi. Kendisiyle dâhilî harbden evvel, Şam'daki çiçeklerle süslü mütevâzı evinde; birkaç defa İstanbul'da görüşmek şerefine eriştim.

Az konuşur, çok düşünür, mütevâzı, kibar ve ince düşünceli şehzâde, bữa tối bağlıdır, beş vakit namazını bırammaz. Konuşacak kimse bulamadığı için Türkçe'yi unutmaktan şikâyetçi idi. Đài phát thanh và truyền hình Thổ Nhĩ Kỳtôi không biết; Türkçe gazeteleri takip etmeye çalışıyordu.

Zevcesinin vefatından sonra, ağrıdığı và duştüğü tôi đang evinden çıkamıyor; gözleri az görüyor; kulakları duymuyordu. Bạn có thể tham gia vào các hoạt động hỗ trợ kinh doanh của mình. İstanbul’da yaşayan yeğenleri binbir zorlukla kendisini Beyrut üzerinden İstanbul'a getirdiler. Burada bir müddet kaldı. Công việc của tôi là rất khó thực hiện. ancakresmî makamlardan bir alâka görmedi. Eskimiş vatandaşlık muamelelelerini Yêniletmek maksadıyla koltuk değneklerine tutunarak birkaç defa devlet dairelerine gitmek mecburiyetinde bırakıldı. Bir yandan da Suriye hükûmetinin gareze gelip, kendisini mütevâzı kira evinden çıkaracağı ve üç beş kuruşluk tekaüt maaşına el koyacağı, hatta vatandaşlıktan tard edeceği endişesiyle, geldiği gibi sessiz sedasız Şam'a döndü.

TV dizilerinde arz-ı endam eden, hava meydanlarına isminin konulması konuşulan Sultan Abdülhamid'in bu muhterem torununun hâli, bạn có thể làm được điều đó không? da hazin bir nişânesidir. Kendisine bir ev, araba, hizmetli, makul de bir tahsisat verilmesi zor muydu, bilinmez.