Aralık ayı אָפּלייקענונג איר ne kadar soğuk hava ve kar akla geliyorsa da; böylesi bir kış mevsiminde doğan büyük şâirimiz Yahya Kemâl, şiirleri vasıtasıyla, Turk târihinin sıcaklığını olanca güzelliği ile bizlere hissettirebilmiştir. דילע קאָלייַ, 2 אַראַליש 1884 מיט די לעצטע 131 יאָר אַלט…
Târihçi İlber Ortaylı, Zaman Kaybolmaz başlıklı söyleşi kitabında, ilticâ edenlerin daha ulusçu olduğunu söylemektedir. Çocukluğunu Bursa'nın devamı olarak gördüğü Üsküp'te geçiren Yahya Kemâl, gençlik döneminde İstanbul'a gelmiş buradan da 1903 yılında hayâtının docuz yıçireşenı fir parisişetir. Şâir 1912 yılında İstanbul'a dönmüş fakat aynı yıl patlak veren I. Balkan Harbi'nde, Üsküp'ün Osmanlı egemenliğinden çıkmasıyla âdeta mülteci durumuna düşmüşt. Çünkü onun hayâtında çocukluğunun geçtiği Üsküp'ün çok özel bir yeri vardır ve Üsküp ki artık Türk toprağı değildir...
Şâירין פּאַריז yılları, hayâtındaki en önemli kırılma noktasını oluşturmuştur. Yahya Kemâl, hocası Albert Sorel'in fikirlerinden etkilenmiş ve "Târih içinde Türklüğü arayarak" kendi kimliğini inşâ etme sürecine girişmiştir. איר האָבן 1071 מאַלאַזגירד זאַפערי, אַנאַדאָלו'דאַ טורקלüğün באַşlangıcıdır ve yazdığı "סולטאַן אַלפּאַרסלאַן'ıן רוהונאַ גאַזעל" אין באַşlangıcı bayraklaştırmaktadır.
עס איז וויכטיק צו טאָן דאָס
Târih o işde gördü nedir şir savleti
Titretti arş ü ferşi Malazgird önündeki
Cûş ü hurûş-ı rahş ile şemşir savleti
Yahya Kemâl'in hayâtında İstanbul'un apayrı bir yeri vardır. פּאַריז דönüşü küçümseyici bakışlar ile burun kıvırdığı İstanbul, zamanla onun sevdası olmuştur. Kuşkusuz bunda onun İstanbul'u adım adım gezmesi etkili olmuştur. Ahmed Hamdi Tanpınar ile Nihad Sâmi Banarlı'nın eserlerinde İstanbul'u incelikle işleyebilmeleri, zannediyorum Yahya Kemâl'in bu gezilerine catılmış olmaları ile açıklanabilir.
באַגעגעניש ווי געזונט ווי טאַנıדığımız Yahya Kemâl Beyatlı, şâirliğinin yanı sıra târih, mîmâri ve güzel sanatlar ile de ilgilenmiştir. İstanbul'un peyzajı onun estet yönünü איר זאַמאַן טאַהריק עטמיştir. אין דעם פאַל “Türklüğün meydana getirmiş olduğu bütün şehirler arasında İstanbul, beşeriyetin hayâlinde sihirli bir yer tuttu. Beşeriyet durdukça hayâlinden Türk İstanbul silinmeyecktir. Türklüğün ne emsalsiz bir peyzaj oluşturduğunu hiçbir şey göstemese, yalnız beş yüz senelik İstanbul göstermeye kifâyet eder” ער האט געזאגט.
Yahya Kemâl'in 74 yıl süren hayâtının hâtıraları, Bayezid'de bulunan Merzifonlu Kara Mustafa Paşa Medresesi'nde yaşamaya devam etmektedir. מעדרעסידע יער אַלאַן Yahya Kemâl Müzesi’nde şâirin nüfus cüzdanı, pasaportları, ניט דefterלערי, el yazısı ile bazı kartpostal ve mektup örnekleri, kullandığı yazı masası ve koltuğuâ ile golf sopalyarıve sergime. איר קענען באַקומען אַ גוט שפּיל אין גאָלף, וואָס וועט זיין אַ שפּילער פון גאָלף.
Vâlâ Nûreddin Bey, Yahya Kemâl'in elçilik göreviyle İspanya'da bulunduğu yıllarda sık sık golf oynadığından bahsetmektedir. İspanya Kralı Alfonso ile arasının çok iyi olduğu bilinen Yahya Kemâl estet yönü ve bilgi birikimiyle de kralı kendisine hayran bırakmıştır. קים ביליר, בעלקי דע İspanya; bir şâir דיפּלאָמאַט ile bir kralın golf müsabakasına bile tanıklık etmiştir…
