Láti ìgbà tí Rokhsar Azamee ti bẹ̀rẹ̀ sí wakọ̀ ní òpópónà Kabul lọ́dún tó kọjá, ó ti fara da ìrẹ̀wẹ̀sì, ẹ̀gàn, àti ìhalẹ̀mọ́ni sí ìwàláàyè rẹ̀ pẹ̀lú àwọn ọkùnrin kan mọ̀ọ́mọ̀ mú kí “àwọn ìjàm̀bá” yọ ọ́ lẹ́nu. Àmọ́ kò ní já a kulẹ̀.
Akọ̀ròyìn ọmọ ọdún mẹ́tàlélógún náà kọ́ bí wọ́n ṣe ń wakọ̀ kí wọ́n má bàa máa pa á mọ́ra lójú pópó, bó ṣe ń dúró lówùúrọ̀ fún takisi kan pẹ̀lú awakọ̀ kan tí kò ní yọ ọ́ lẹ́nu lójú ọ̀nà ibi iṣẹ́.
Ṣugbọn paapaa rira ọkọ ayọkẹlẹ tirẹ ko ṣe aabo fun u lati idalẹbi ninu ọkunrin ti o jẹ gaba lori, awujọ Konsafetifu ti Afiganisitani.
Ó sọ pé: “Fun ọ̀pọ̀ ọkùnrin, ohun tuntun ló jẹ́ láti rí obìnrin kan tó ń wa ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́, wọ́n á máa yọ ọ́ lẹ́nu. Ọ̀nà kan tá a lè gbà ṣe bẹ́ẹ̀ ni pé kó o fa jàǹbá.”
Ni ẹẹkan bi o ti nlọ si ile ni Toyota Corolla funfun 1997, ẹgbẹ kan ti awọn ọkunrin mẹrin tabi marun ti n wa SUV kan tẹle e.
Ibalẹ rẹ n dagba, o tẹsiwaju lati wakọ titi ti wọn fi dina rẹ ni opopona ologbele-aginju ni aarin ilu Kabul, ti o fi ipa mu u lati fa.
Ṣugbọn bi awọn ọkunrin naa ti bẹrẹ si jade kuro ninu ọkọ wọn, o rii aye rẹ lati sa fun - yiyi pada ni iyara lẹhinna kọlu ohun imuyara.
Ó sọ pé: “Ìrírí tó burú jáì ló jẹ́ fún mi.
Kii ṣe nigbagbogbo bi eleyi. Titi di awọn ọdun 1990 awọn obinrin Afiganisitani ni igbagbogbo rii lẹhin kẹkẹ - paapaa awọn ọkọ akero wakọ, ni awọn ilu nla o kere ju.
Ṣùgbọ́n ní 1992, nígbà tí ìjọba Kọ́múníìsì ní Kabul wó lulẹ̀ tí ogun abẹ́lé sì bẹ̀rẹ̀, ìrẹ̀wẹ̀sì bá àwọn obìnrin awakọ̀.
Ati pe bi ẹgbẹ Taliban alagidi ti gba agbara ni ọdun 1996, kii ṣe awọn obinrin ni idinamọ lati wakọ nikan, ṣugbọn lati paapaa kuro ni ile wọn laisi burqa tabi ile-iṣẹ ti chaperone ọkunrin kan.
Iyipada ko tun wa titi ti ikọlu AMẸRIKA dopa awọn Taliban kuro ni agbara ni ipari ọdun 2001 ati ijọba ti o ṣe atilẹyin nipasẹ Washington gba agbara.
Idogba akọ tabi abo ni a fi lelẹ ni ofin Afiganisitani, ati pe awọn miliọnu awọn obinrin jade lati inu ojiji lati lọ si awọn ile-iwe ati awọn ile-ẹkọ giga ati ṣiṣẹ ni awọn ọfiisi lẹẹkansi.
Ni ọdun mẹrinla, sibẹsibẹ, imọran ti awakọ obinrin kan ni a tun rii bi ariyanjiyan, imunibinu ati paapaa alaimọ.
Islam ko ṣe idiwọ fun awọn obinrin lati wakọ, ṣugbọn awọn ofin ati awọn ilana aṣa yatọ jakejado agbaye Islam, lati Saudi Arabia - nibiti a ti fi ofin de awọn obinrin lati wakọ patapata - si Iran ati Pakistan, nibiti awọn awakọ obinrin ti wọpọ julọ.
Ni Afiganisitani, awọn awakọ obinrin ni a rii bi ifisilẹ ti Iwọ-oorun ati ijusile awọn iye Musulumi, Babrak, ọkunrin Afiganisitani kan ti o wa ni aadọta ọdun rẹ, sọ fun AFP.
Ó sọ pé: “Àwọn obìnrin, ní pàtàkì àwọn ọ̀dọ́bìnrin, awakọ̀ lè mú kí ìwà pálapàla pọ̀ sí i, kódà ó lè yọrí sí aṣẹ́wó nínú àwọn àwùjọ ẹlẹ́sìn Islam.” O ti di ohun ti a ko le gba.”
