UMengameli weNkantolo yoMthethosisekelo u-Haşim Kılıç uthi ilungelo labantu lokufaka izicelo enkantolo ephakeme lizoba ngaphandle uma kuthathwa izinyathelo ezidingekayo zokuqeda inkinga yokuboshwa isikhathi eside kanye nezikhathi zokuqulwa kwamacala.
Esinyathelweni esihloselwe ukunciphisa inani elikhulu lezicelo ezifakwe ngokumelene neTurkey eNkantolo YaseYurophu Yamalungelo Abantu (ECHR), ukungena komuntu ngamunye eNkantolo Yomthethosisekelo YaseTurkey kuzoqala ngo-September 23.
Kodwa-ke, naphezu kokuzwakalisa isasasa ngendlela entsha, uMongameli Wenkantolo Yomthethosisekelo u-Haşim Kılıç wakwenza kwacaca ngoSept. 21 ukuthi indlela entsha izoba yize ngaphandle uma iPhalamende kanye nohulumeni bethatha izinyathelo ezidingekayo ukuze kuqedwe inkinga yokuvalelwa isikhathi eside kanye nezikhathi zokuqulwa kwamacala.
U-Kılıç, ekhuluma neqembu lezintatheli emhlanganweni wasekuseni, ubenesibindi emazwini akhe futhi wagxeka indlela ukwahlulela okuye kwasetshenziswa ngayo ezimweni eziningi.
"Ngokubona kwami, ukube i-Article 90 yasetshenziswa ngemuva kuka-2004, namuhla besingeke sibe khona isidingo sokuvula ukufinyelela komuntu ngamunye," kusho u-Kılıç, enxusa amajaji ukuthi athathe izintambo ukuze asebenzise i-Article 90 yomthethosisekelo, ehlanganisa ukuqinisekiswa kwezivumelwano zamazwe ngamazwe.
Ngo-2004, njengengxenye yezinguquko zenqubo yobulungu be-EU, lokhu okulandelayo kwenezelwa endimeni yokugcina yeSigaba 90 soMthethosisekelo: “Endabeni yamalungelo ayisisekelo nenkululeko, lapho kuba nokungqubuzana phakathi kwezivumelwano zamazwe ngamazwe nemithetho yasekhaya. ngenxa yokwehluka kwezinhlinzeko endabeni efanayo, izinhlinzeko zezivumelwano zamazwe ngamazwe zizosebenza.” Ngakho lesi sihloko siza kuqala ezimisweni ze-ECHR ezihlobene namalungelo ayisisekelo nenkululeko.
Uhlelo lokusebenza olugcwele
“Uma zonke izingxenye zezobulungiswa, okuyizo zonke, zisebenza ngempumelelo, nathi singaphumelela. Cabanga ngalokhu njengenjini. Uma kukhona ukuphazamiseka engxenyeni ethile yenjini, lokhu kuzoba nomthelela kuyo yonke injini. Ngakho-ke, ngisho ngobuqotho obukhulu ukuthi ithuba lokuphumelela lokufinyelela komuntu ngamunye lincane kakhulu inqobo nje uma singaxazululi ngamalungiselelo omthetho amacala amanje asayinwe kuyi-ECHR kanye nenkinga yokuboshwa nokuqulwa kwecala isikhathi eside.”
Ngokwezibalo ezimenyezelwe nguNgqongqoshe Wezobulungiswa uSadullah Ergin, kusukela ngoMashi 1, cishe abezi-3,000 amacala afakwe enkantolo ephakeme ezinze eStrasbourg maqondana nokuboshwa isikhathi eside kanye nezikhathi zokuqulwa kwamacala eTurkey. Leli nani bekulindeleke ukuthi lidlule ku-3,500 ngoSepthemba 23, 2012.
Uma i-ECHR igcina imile kwelokuthi indlela entsha ihlinzeka ngocwaningomabhuku olusebenzayo, ngeke ize yamukele izicelo ezifakwe ngokumelene neTurkey, kusho u-Kılıç.
“Isikhathi eside seminyaka emibili sibekiwe. Kuye kwashiwo ukuthi lesi sikhathi sithathwa njengesikhathi sokugadwa. Okusho ukuthi, indlela yokufaka izicelo ngqo isicishe yavalwa manje kuze kube u-2014.”
Izakhamizi ezisebenza ngaphakathi kwezikhungo zamasosha ngeke zisaquliswa ezinkantolo zezempi ngenxa yesinqumo senkantolo, kusho uKılıç.
NgoSepthemba 20 iNkantolo Yomthethosisekelo yabuyekeza isikhalazo se-CHP esasicela ukuchithwa nokwenziwa kohlelo olusha lwemfundo, olubizwa ngokuthi “4+4+4,” olunweba imfundo eyimpoqo ibe iminyaka eyi-12, ihlukaniswe izigaba ezintathu. Inkantolo inqume ngazwi linye ukuthi umthetho ohlobene uhambisana nomthethosisekelo, kusho u-Kılıç, ephawula ukuthi izinkulumo-mpikiswano ezizungeze uhlelo olusha empeleni bezimayelana nokuqaliswa kwalo.
Septhemba/22/2012


