İnternet son yıllarda milyardlarca insana yayılaraq, həyatımızın hər sahəsinə girməyə başladı. Bu zaman zarfı içində sosial şəbəkələr iletişimin odağı haline gelmiştir. Son 10 ildə görülən bu dəyişmələr insanların münasibətlərini, sosiallaşma biçimlerini ve hatta yaşam tarzlarını etkilemiştir.
Modernleşmeyle ortaya çıxan teknolojik atılımlar, sosial həyat üzərində dönüşümlere səbəb olmuşdur. Bu dönüşümler bilhassa iş həyatımızda, eğitimde və sosial alışkanlıklarımızda dəyişikliklər yaratmaqdadır. Geleneksel iletişimden sosial şəbəkə iletişimine keçən toplumlarda təklik ve kişinin kendisine yabancılaşması kaçınılmaz bir gerçektir. Sosial Media vasitəsilə qurulan iletişin yaygın hale gelmesiyle, insanlar yüz yüze ünsiyyət qurmaq üçün yeteri qədər vakit bulamamaqdadır. Hızlı ünsiyyət bir yerdə zaman və məkan kavramının ortadan kalkmasına neden olmuşdur. Yaşanan bu anlıq ünsiyyətlə birlikdə, insanların davranışları da sanal davranışlar və sanal duygular olaraq değişim göstərir. Jest ve mimiklerin olmadığı bir iletişim biçiminden bahsediyoruz. Bu kapsamda, sanal ortam üzərində gerçekleştirilen iletişim, bireyi təklik ve kənarlaşma evresine sürüklemektedir.
Sosial Medyanın çağımızın vazgeçilmez bir parçası haline gəldiyi su götürməz bir gerçəktir. Kafe kimi sosiallaşma məkanları artıq yerini WhatsApp və Facebook kimi sosyal medya mecralarına bıraktı. Böyük şəhərlərin bərabərində gətirdiyi zaman problemini de göz qarşısında saxlayır, sosial paylaşım ağları həyatımızın her alanına sızmaya başladı. Zamandan tasarruf edirken, insanlar öz üzərində mənfi təsirlər bırakır. Ayrıca, texnologiya cihazların ortaya çıxması ilə birlikdə, bedensel ve zihinsel hərəkətlər birbirleriyle zıtlık göstərməyə başlamışdır. Artıq zihnimizden keçən fikirler tek bir parmak hareketiyle karşı tarafa aktarır olduk. Bu vəziyyət da çağımızın ən böyük xəstəliyi olan Obezite problemini tetiklemektedir. Sosial Paylaşım Ağları “manuel” cəmiyyətləri doğuraraq insanların bir araya gəlməsinə səbəb olur. Böylelikle, bireyde başlayıp topluma uzanan ” təklik ” xəstəliyi ortaya çıxmaqdadır.
Zaman və məkan kavramının ortadan kaybolmasıyla birlikdə insanlar coğrafi maneələri aşaraq qlobal bir iletişim ölçüsünə girir. Küresel ünsiyyət beraberinde fərqli məkanlarda ki, fərqli ilə ünsiyyət qurma imkanını insanlara sağlamaqdadır. Bununla birlikdə, müasir insan yüz yüze ünsiyyətdən sanal ünsiyyətə keçməsi beraberinde fərqli problemleri getirmektedir. Bu problemli, zaman-mekan sıkışması olaraq adlandırdığımız cəmiyyətdə meydana gələn ruhi çevrilmələr olaraq adlandırılabiliriz. İnsanın doğasında iletişim vazgeçilmez bir gerçektir. Günümüzde insanların ünsiyyət ehtiyaclarını, ənənəvi sosiallaşma məkanlarını terk edərək sosial medya mecralarında giderir. Xüsusilə, eyni şehri paylaşan iki insanın iletişim ehtiyacını ağıllı telefonla həyata keçirməsi vahim bir durumdur.
Sosial Paylaşım ağlarının istifadəindəki artım yalnız gənclər arasında deyil, yetkin insanlar arasında da sıx görülən bir durumdur.Bireylerin sosial ağları yoğun bir şəkildə kullanmaları, insanların yüz yüze ifadə edə bilmədiklərini daha rahat bir şəkildə ifadə etmələrinə imkanlar təmin edir. Bu, sözüm ona sosiallaşma biçimi, kişinin sosyal hayattaki kişiliği ile sanal həyatda ki kişiliği arasında ayrımı açıqça ortaya qoyur. Kişinin yapmış olduğu bu tarz bir iletişim formülü kendisini ” kənarlaşma ” evresine sürüklemektedir.
Kentleşmenin və sanayileşmenin gerçekleştiği müasir dünyada fərdiləşən cəmiyyətlər yalnızlaşan şəxslərə çevrilir. Bireyler yalnızlıq duygusundan xilas olmaq üçün de başqa şəxslərlə ünsiyyətə keçmək istəyir. Yaşadığımız rəqəmsal dünya, bu iletişim ehtiyacını daha kolay hale getirmektedir. Taşınabilir cihazlar insanların həyatlarını tamamilə kuşatmıştır. Bu noktadan yola çıxarsak, kişinin iletişim ehtiyacı və etrafımızı kuşatan ağlar bireyin sosyal medya vasitəsi ilə sosyalleşmeye ehtiyac duyduğu gerçeğini bize göstərir. Bütün bu inkişafları göz qarşısında bulundursak, birey sosial medya karşısında məcburi bir rolüne bürünür.
Müasir yaşam hər nə qədər daha çox ünsiyyət qurması gerçeğini ortaya qoyursa, cəmiyyətsal dəyişikliklər və daha fala para kazanma hırsı insanların birbirleriyle olan uyum mexanizmini bozmaqda və hətta bireyi öz çıxarmaları doğrultusunda zorlamaqdadır. Bu arzu ve değişimler de kişiyi ” yabancılaşma” ölçüsünə taşımaktadır. Yabancılaşma xüsusilə müasir düzen içərisində sık görülən bir durumdur. Zira, kişi bu düzen içində maşının bir dişlisi kimidir. Bireyin doğasına ve özgürlüyünə aykırı olan bu düzen kişinin yabancılaşmasına səbəb olur.
Bu düzen içərisində, kişinin özünəməxsus başqalarının onun haqqında biçtiği övgülərlə müəyyən edilir. Yani kişi artıq yalnızlaştığı ve yabancılaştığı bir kendi yaşadığı değerini kendisi belirleyemez hale gelmiştir. Bireylər bu ehtiyaclarını, yeni sosiallaşma məkanları olaraq adlandırdığımız sosial ağlar vasitəsilə həyata keçirmək fürsəti tapırlar. Eyni zamanda, birey sanal ünsiyyət sayəsində yalnızlıq və yabancılaşma duygusunu azalttığını sanmaktadır.
Sosial ağlar, uşaqlara olmaq istədikləri kimi kimliyə bürünmə imkanı sağlamaqdadır. qısacası; sahte bir kimlik yaratarak ideal ego ve kişinin kendi egosu arasında fərqi azaltmaq amaçlanır. Günümüzdə insanların tanınır olmaq məqsədi ilə takipçi sayılarını artırmaqdadırlar. lakin, kişinin gerçek dünyada olduğu kimlik ile sanal dünyada sahib olduğu kimlik arasında uyumsuzluk Birlikdə böyük problemlər ortaya çıxarmaqdadır. Gerçek kişiliğiyle yarattığı sahte kişiliyin iç içə keçməsiylə birey öz benlik çatışması yaşamaqdadır. Bireyin saatlerce telefonla danışması ve chatleşmesi kişinin özünə yabancılaşmasına səbəb olur.
Nəticədə sosial şəbəkələr insanların kendilerinde eksik hissettiği duygulara hitap edir. Birey, her ne kadar sosial paylaşım ağları sayəsində yalnızlığını dindirdiyi duygusuna qapılsa da ; telefon ve bilgisayarı kapattıkları anda birey tekrar tek başına qaldığı gerçeği ile yüz yüze qalacaq. Bu gerçək yalnızlıq duygusunu daha da dərin hala gətirəcək.
