Qurani Kərim Allah Təalanın sözüdür

Qasidə Əmalinin on birinci rütbəsi belədir: “Quran-i Kərim Allahu təalanın kəlamıdır. O, məxluq deyil, yəni sonradan yaradılmış bir şeydir. Zat-ilahinin bir sifətidir.” Əhməd Asim Əfəndi bunu belə izah edir: Qurani-kərim söz və səslərdən çıxan mənalardır. Sözlərin və səslərin özü Kəlami-ilahi (Allahın sözü) deyil. Eləcə də nitqimiz ürəyimizdədir. Sözlərimiz onun hiss dünyasına tərcüməsidir. Hər bir canlının kamilliyi və üstünlüyü onun nitq xüsusiyyətindədir. Danışıq olmayan canlı naqisdir. Allah-Təala da canlı olduğu üçün “nitq” sifətinə malik olmalıdır. Bütün peyğəmbərlər və səmavi kitablar, Allahu təalanın “Nitq” sifətinə malik olduğu inancını öyrətmişdir. Musa əleyhissalamın ağacdan eşitdiyi söz və səs Kəlami-ilahi idi. Halbuki, hafizin, Qurani Kərimi oxuyan və ya oxuyan şəxsin səsi Kəlami-ilahi deyildir. Onun təmsil etdiyi mənalar Kəlam-i ilahidir. Allah Təala məxluqların danışığını hərfsiz və səssiz eşidir. O, hərfsiz və səssiz Nitqini ərəb dilində nazil etmişdir. Kəlami-ilahidə heç bir dəyişiklik etmədi. İnsan müxtəlif paltarlar geyinir, müxtəlif qiyafədə görünür, amma özü heç dəyişmir. Allah Təalanın nitqi məxluqların danışmasından fərqli olaraq söz və səslərə ehtiyac duymur. Halbuki (Allahu təalanın kəlamı nazil olan) söz və səsləri dəyişdirmək və ya tərcümə etmək, Kəlam-i ilahini dəyişdirmək və murdarlamaq deməkdir. Qurani-kərim bu söz və səslərə sadiqdir. Bu söz və səslərin içinə Allah Təala Öz kəlamını yerləşdirmişdir.

Qurani-kərim də “Lövh-il-məhfuz”da eyni sözlərlə, bizə tanış olmayan bir şəkildə yazılmışdır. Bu məxluq deyildi. (Baş mələk adlanan) Cəbrayıl əleyhissalam bunu ağamız Rəsulullaha (sallallahu aleyhi və səlləm) nazil edir, bəzən hərf və səsli surə ilə mübarək qulağına yumşaq səslə deyirdi. dadıb ləzzət aldığı və buna görə də ancaq Allah-Təalanın mübarək sevgilisi tərəfindən tanındığı) və bəzən hərfli, lakin səssiz ilham şəklində qəlbinə əkilməsi. Mənaların “sözsüz onun qəlbinə ilhamı” və “Kəlami-ilahi”ni ərəbcə danışan Muhəmməd əleyhissalam bu söz və səslərə çevirməsi belə deyil. Bəli, bu şəkildə ilham alan Vəhi də var idi. Yəni Kəlami-iilahi (bəzən) mübarək qəlbinə ilhamlanmış və ilham edilmiş mənaları müəyyən loğumlara çevirmiş və söyləmişdir. Mənaları Allah Təalanın ilham etdiyi, söz və səsləri Muhəmməd əleyhissalamın tələffüz etdiyi bu kəlamlara hədis-i qudsi deyilir. Qurani Kərimi hədis-i qudsi ilə səhv salmaq olmaz. Sözdə və səsdə (Kəlam-i ilahi) olan Kəlam-i ləfzi, sözsüz və səssiz Kəlam-i nəfsi ilə eynidir. Elm və kəlam, Allahu təalanın iki fərqli sifətidir. Qurani Kərim Sifət Elm deyil; Bu Atribut Nitqidir.

İmam Rəbbani, Mücəddid-i əlf-i-sani, Əhməd bin Əbdülhəd Faruqi “qüddisə sirruh” “Məktubat” kitabının üçüncü cildinin səksən doqquzuncu məktubunda belə məlumat verir: “İmam Ə’zəm Əbu Hənifə və İmam Əbu Yusif (rahiməhullah) Qurani Kərimin məxluq olub-olmaması məsələsini altı ay öz aralarında müzakirə etdilər və bir qərara gəlmədilər. Altıncı aydan sonra bir araya gələrək yekdilliklə Qurani Kərimin məxluq olduğunu deyənin kafir olacağını söylədilər. Kəlam-ı nəfsi ifadə edən və Kəlam-i ləfzi ifadə edən hərflər, sözlər və səslər mütləq məxluqlardır, yəni sonradan yaradılmışlardır. Bütün məxluqlar arasında Qurani Kərimin hərfləri və kəlmələri Allahu təalaya ən yaxını və buna görə də ən qiymətlisidir. Kəlam-iləfzi və Kəlam-i nəfsiyə gəlincə; onlar azali və qədimdir (gələcəkdə əbədi və keçmişdə [əbədi]).” Mübarək alim (yəni İmam Rəbbani) yüzüncü və yüz iyirminci məktublarda bu mövzuda ətraflı məlumat verir.