Recep Tayyip Erdoğan Turkiako presidenteak sistema presidentzial baterako trantsizioa erraztuko lukeen konstituzio berri baten sorrera aurkeztu du legegintzaldi berriaren agendaren lehen gai gisa.
«Turkiak konstituzio berri baten arazoa konpontzeko beharra izan zen azaroaren 1eko mezurik garrantzitsuenetako bat. Nazioa horren zain dago», esan zuen Erdoğanek azaroaren 4an, auzo eta herrietako buruen (muhtarrak) talde baten aurrean, azaroaren 1eko hauteskunde aurreratuen ostean bere presidentetza jauregian egindako ohiko bileren lehenengoan.
Erdoğanek oraingoan ez zuen zuzenean aipatu sistema presidentzial exekutibo bat sortzeko zuen aspaldiko anbizio hutsa, baina egun berean lehenago, bere presidentetzarako bozeramaileak, İbrahim Kalınek, esan zuen Turkiak sistema parlamentario batetik sistema presidentzial batera aldatzeko erreferenduma egitea aztertzen ari zela.
«Espero dut aldi berrian konstituzio berri bat prestatzeko ekarpenak egiteari uko egingo diotela eta mahaian eseri eta arazo hau konpontzeko», esan zuen Erdoğanek, azaroaren 1eko hauteskunde aurreratuen ondoren parlamentuan ordezkatuta egongo diren alderdi politiko guztiei deia eginez.
Erdoğanek ere adierazi zuen gaia azaroaren 3an Ahmet Davutoğlu lehen ministroarekin egindako bileran eztabaidatu zuela.
Izan ere, Davutoğluk gaia publikoki aipatu zuen jada azaroaren 2ko goizaldean, Ankarako Justizia eta Garapen Alderdiaren (AKP) egoitzako balkoitik orduak hotzean itxaron zituzten milaka pertsonari zuzenduz.
Azaroaren 1eko bozketaren emaitza txalotuz, zeinak bere alderdiari alderdi bakarreko gobernua osatzeko adina gehiengo legegile eman zion "demokraziaren garaipen" gisa, Davutoğluk Turkiako alderdi politikoei konstituzio berri bat elkarrekin lan egiteko eskatu zien, eta Erdoğanek, AKPren sortzaileetako batek, presidentetzarako botere betearazleak barne hartzea gustatuko litzaiokeela esan du.
«Sistema presidentziala bezalako gai bat ezin da erabaki naziorik gabe. Mekanismoak erreferendum bat eskatzen badu, orduan erreferenduma egingo dugu», esan zien Kalınek kazetariei, eta gaineratu zuen aldaketa ez zela Erdoğanentzat soilik arazo pertsonala.
«Lehendakaritza exekutiboa ez da gure presidentearen etorkizun pertsonalaren kontua. Historia liburuetan sartu da dagoeneko. Oinarrizko motibazioa Turkiako sistema ahalik eta eraginkorrena egitea da».
Emaitza ez-ofizialen arabera, AKP-k 317 eserleku lortu zituen 550 kideko parlamentuan. Erdoğanen nahiekin bat etorriz sistema presidentzialaren aldeko parlamentuan aldaketa konstituzional bat egiteko, AKP-k 367 eserleku lortu behar zituen, nahiz eta 330 eserleku nahikoa izango ziren gaia erreferendumera eramateko.
Azaroaren 3an, AKPren helegiteak Alderdi Errepublikano Popularraren (CHP) babes baldintzatua jaso zuen, eta alderdi horrek erreserba argiak ditu sistema presidentzialarekiko –AKPren helburu adierazia–.
PKKren aurkako borrokan ez dago etenik
Bitartean, Erdoğanek agindu zuen Turkiak aurrera jarraituko zuela Kurdistango Langileen Alderdi ilegaleko (PKK) militanteen aurkako kanpaina militar batekin, baina azpimarratu zuen kanpaina ez zela bere "kurdu anai-arrebak" jomugan izango, baizik eta "terroristak" soilik.
«Herrialde barruan eta kanpoan erakunde terroristaren aurkako operazioak modu erabakigarrian jarraitzen ari dira», esan zuen Erdoğanek. «Ez da etenik izango. Aurrera jarraituko dugu».
Operazioen barruan, Turkiako Giza Eskubideen Fundazioak (TİHV) jakinarazi zuen segurtasun zerbitzuek bost pertsona hil zituztela hego-ekialdean azaroaren 3an bakarrik, eta beste pertsona bat azaroaren 4an.
«Hurrengo aldia ez da hizketarako eta eztabaidarako aldia. Argi eta garbi esaten ari naiz; emaitzak lortzeko aldia da. Izen bat nahitaez bilatzen bada, orduan aldi honen izena hemendik aurrera 'Batasun Nazionalaren eta Anaitasunaren Prozesua' izango da», esan zuen, segurtasun indarren eta PKKren arteko hiru hamarkadako gatazka bere jatorrizko formatuan amaitzeko helburuarekin aspalditik geldirik dagoen bake prozesura itzultzea aukera txikia zela adieraziz, behintzat oraingoz.
