Echiche TT: Asma Barlas
Mkpebi nke magazin France bụ́ Charlie Hebdo ka e bipụtaghachi ihe osise nke onye amụma Muhammad na September kpalitere ime ihe ike ọzọ na France, ikwughachi ihe mere mgbe e bipụtara ihe oyiyi ndị a na mbụ na 2015. N'oge a, gọọmentị zara ya na mwakpo ahụ site n'ichepụta ihe. eserese ndị dị n'ụlọ ọha, ebe Onye isi ala Emmanuel Macron kwupụtara na Islam nọ "na nsogbu" ma kwe nkwa ikpochapụ "Separatism Islamist" na France.
Na mbido Septemba, m rụrụ ụka na otu op na ọ ga-ekwe omume ịkatọ ndị Alakụba na-egbu ndị mmadụ n'ihi caricatures nke onye amụma, ebe ha na-aghọtakwa na ha bu n'obi na-egosipụta ikike nke mmụọ n'elu ndị Alakụba, ndị na-adịghị ike na France na na Europe. Ajụwokwa m na mkpa na-enweghị afọ ojuju ịnọgide na-ejigharị ihe oyiyi ndị dị otú ahụ bụ n'ezie mmega ahụ n'inwere onwe ikwu okwu.
Ụfọdụ ndị nkatọ na-agụ edemede m dị ka ịkwado igbu ọchụ nke ndị Alakụba na ịkatọ ma ọ bụ na-aghọtaghị echiche nke nnwere onwe ikwu okwu. Ya mere, n'ahịrị ndị a, m ga-eleba anya n'okwu abụọ jikọrọ ọnụ: Otu ndị Alakụba si agbachitere nnwere onwe ikwu okwu na okwu aghụghọ nke Macron na "nkewa nke Islam".
A na-egosipụta nnwere onwe ikwu okwu n'ụkpụrụ ahụ bụ na ndị mmadụ nwere ikike ikwupụta echiche na nkwenkwe ha n'atụghị egwu ntaramahụhụ. Otú ọ dị, ọ bụ ezie na echiche nke nnwere onwe ikwu okwu doro anya nke ụwa, nke oge a, na nke Western, ụkpụrụ a n'onwe ya abụghị. Quran na-akwadokwa ikike ndị mmadụ nwere ikwere na ikwupụta eziokwu dị iche iche na-amanyeghị ndị ọzọ. Ọ na-adọkwa aka ná ntị njide onwe onye n'agbanyeghị mmejọ, ekweghị ekwe, na mwakpo ọnụ, ma gbochie ịkatọ chi okpukpe ọzọ anya. Quran na-abịa n'ọkwa ndị a n'ihi na ọ na-akwalite ndịiche okpukperechi na agbụrụ.
Nkpughe ahụ na-akọwa ụdịdị dị iche iche dịka ihe ịrịba ama nke amara dị nsọ. Amaokwu ụfọdụ na-ekwu na n'etiti ihe ebube nke Chineke “bụ… dị iche iche nke ire gị na agba: n'ihi na n'ime nke a, le, e nwere ozi n'ezie maka ndị niile nwere amamihe” (30:22). Amaokwu ndị ọzọ na-akọwa na “Chineke enyewo onye ọ bụla n'ime anyị iwu na ụzọ ghe oghe. Ọ bụrụ na Chineke chọrọ, [Chineke] gaara eme unu ka unu bụrụ otu ndị” (5:48). Kama, n'agbanyeghị na Chineke kere anyị site n'otu onwe (nafs), Chineke mekwara anyị ka anyị bụrụ “mba na ebo dị iche iche, ka [anyị] wee mata ibe anyị”. Onye kacha mma n'etiti anyị, Quran na-ekwu, abụghị otu kpọmkwem kama "onye ahụ nke maara [Chineke] nke ukwuu" (49:13).
N’ezie, ndịrịta iche nwere ike ime ka e nwee nghọta ma ọ bụrụ na ndị mmadụ dị njikere ịdị na-emekọ ihe ọnụ ma na-anagide ndị ọzọ. Iji mezuo nke a, Quran na-adọ ndị Alakụba aka na ntị ugboro ugboro ka ha na ndị nkatọ na-arụrịta ụka na-abụghị "n'ụzọ kachasị mma", na ịzaghachi mwakpo "naanị ruo n'ókè nke mwakpo ahụ megidere [anyị]" na "iji ndidi nagide onwe gị. n’ezie ka nnọọ mma” (16:125-128).
Ọ machibidokwara ndị Alakụba ịkwa chi ndị ọzọ emo ka ha ghara imegwara site n'ịkwa emo nke anyị. Ma, ọ bụrụ na ha emee, Quran enyeghị anyị ikike imerụ ha ahụ, ma ọ bụ machibido ntaramahụhụ maka ekweghị ekwe, ndapụ n'ezi ofufe ma ọ bụ nkwulu. N'ezie, okwu Arabic maka nkwulu, tajdif, na-efu na Quran. Ọ dị mkpa iburu n'obi ebe a na e si na Yurop bubata iwu nkwulu na ụfọdụ mba ndị Alakụba n'oge ọchịchị colonial ma ọ bụ mgbe ọ gachara.
Ọ bụrụ na ndị Alakụba na-abanye na mkparịta ụka na "ndị na-eso ụzọ mkpughe mbụ" - ndị Juu na Ndị Kraịst - Quran na-adụ ọdụ ka anyị mee ka obi sie ha ike na anyị kwenyere n'ihe "e nyeworo anyị n'elu, yana ihe ahụ e nyere gị: n’ihi na Chineke anyị na Chineke unu bụ otu.” (29:46).
Ma ọ bụrụ na ndị na-ekweghị ekwe na-akpagide anyị ma ọ bụ wakpo anyị, anyị nwere ike ịgbaso ndụmọdụ nke Quran nyere onye amụma: “Kwuo: 'Unu ndị na-ajụ okwukwe, anaghị m efe ihe unu na-efe. Ma, Agaghị m efe ihe unu na-efe ofufe. Ma-ọbu unu agaghi-akpọ isi ala nye ihe Mu onwem nēfè. Gị onwe gị bụrụ ụzọ gị, bụrụkwa m nke m.”—109:1-6.
Otú ọ dị, n'ụzọ dị mwute, ozizi ndị dị otú ahụ adịghị n'ihe àmà n'etiti ndị Alakụba, e nwekwara ọtụtụ ihe mgbagwoju anya mere ndị mmadụ ji agụ akụkụ Akwụkwọ Nsọ otú ha si eme. Otu bụ na omume Islam n'onwe ya aghọwo ndọrọ ndọrọ ọchịchị. Nke a bụ nke kachasị na Europe ebe ndị Alakụba pere mpe na-eche na a nọchibidoro ya na ebe, n'ihi ya, emela ka ime Islam bụrụ nguzo ndọrọ ndọrọ ọchịchị na / ma ọ bụ agha nchebe megide ndị Europe. N'ezie, ndị Alakụba nọ na Europe kemgbe ha meriri Spain na narị afọ nke asatọ mana mmeri ha emeghị ka "ụdị Islam" a pụta.
N'ụzọ na-emegide onwe ya, nnukwu ihe kpatara mbelata nke okpukpere chi a na ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke nguzogide bụ Islam n'onwe ya, ọkachasị, ụkpụrụ omume nke ntachi obi, nnabata na ịdị n'otu nke Quran. Ihe ndekọ akụkọ ihe mere eme maka ụdị ndọrọ ndọrọ ọchịchị a bụ ọchịchị ndị Europe, bụ nke na-ekwupụtakwa ọnụnọ nke ndị Alakụba si na Europe na mbụ na obodo "ebe obibi" ụbọchị ndị a.
Dịka ọmụmaatụ, ọ bụrụ na ndị Algeria nọ na France taa, ọ bụ n'ihi na France nọbu na Algeria. Ọ bụghị naanị nke ahụ, mana France bụ / bụkwa maka ọnwụ nke ihe karịrị otu nde ndị Algeria n'oge ọchịchị ya. Nke a bụkwa ihe ndekọ ya n'otu ógbè ndị Alakụba na-achịbu.
Otú ọ dị, ebe ọ bụ na ndị French yiri ka e liri akụkọ ihe mere eme ọjọọ a na ndị omempụ, mmadụ enweghị ike ịkọwa na France na-aga n'ihu na-emegbu ndị ọ na-emegbu n'oge gara aga, n'ebughị ebubo na ha kwadoro ime ihe ike nke ndị Alakụba.
Ịkpọ asị maka Islam na mba ahụ adịghị ka ọ bụ naanị ihe omume ziri ezi. Edere ya site n'ụdị secularism ya pụrụiche na nke na-enweghị mgbagha, laïcité. Mba ndị ọzọ na-enye nnwere onwe ikwu okwu okpukpe site n'ịnọpụ iche n'okpukpe. Ma, ọ bụghị France, onye akara nke secularism bụ quintessentially ethnonationalism na iro Islam; ọ nyekwara iwu ka ụmụ nwanyị Muslim ga-eji ejiji n'ihu ọha, dịka ụfọdụ steeti Alakụba na-eme.
Nke a na-akpachapụ anya megide ndị Alakụba emebiwo ha, ya mere, maka ndị Alakụba, na ndị isi ojii, France bụ obodo ọchịchị ịkpa ókè agbụrụ. Ya mere, mgbe onye Alakụba French mere mpụ, steeti ahụ na-emeso onye ahụ ọ bụghị dị ka nwa amaala kama dị ka "Islamist", ihe atụ nke na-egosi ikpe ọmụma mkpokọta ma na-akwado ntaramahụhụ mkpokọta. Iji bụrụ onye Alakụba French taa bụ, ya mere, iburu "akara nke ọtụtụ", na-ehota onye Juu Tunisian nwere ọgụgụ isi Albert Memmi, bụ onye hụrụ ọchịchọ nke ndị France na-achị na-ele ndị Tunisia anya dị ka enweghị ihu na "nchịkọta amaghị aha".
Ọ bụrụ na ọ bụ nkewapụ Macron na-echegbu onwe ya, ọ nwere ike ibido site n'ịkwasa apartheid laïcité/steeti mepụtara. Kama nke ahụ, ọ na-akpa àgwà dị ka ndị ọchịchị France ochie, bụ́ ndị Memmi dere banyere ha, sị: “Ịsọpụrụ onwe ya na ndị ibe ya n’anya, ugboro ugboro, ọbụna ịdị ọkụ n’obi, nkwupụta nke ịdị mma nke ụzọ na ụlọ ọrụ mmadụ, ịdị elu nke ọdịbendị na nkà na ụzụ adịghị ehichapụ ihe bụ́ isi. ikpe nke onye ọ bụla na-achị colonial na-ebu n'obi ya."
Ọ bụrụ na enwere otu nkuzi Macron nwere ike ịmụta n'aka ndị ọchịchị France n'oge gara aga, ọ bụ na "ọ bụrụ na ịchịisi na-ebibi ndị ọchịchị, ọ na-erekwa onye ọchịchị."
isi: aljazeera.com
