Chidziwitso cha Article 15 chidatumizidwa kwa Prosecutor of the International Criminal Court, kupempha kuti ayambitse kafukufuku wokhudza kupha anthu komanso milandu ina yomwe akuluakulu aku China adachita motsutsana ndi a Uyghur.
Pakachitika msonkhano wachidule wofotokozera nkhani 15 zomwe zidatumizidwa ku Khothi Loona za Upandu Padziko Lonse, ndipo woimira boma pamilanduyo adafunsidwa kuti ayambe kufufuza za kupha anthu komanso milandu ina yomwe atsogoleri akuluakulu aku China adachita motsutsana ndi Uyghur ndi Asilamu ena aku China. Kuphatikiza Purezidenti Xi Jinping.
Milandu yomwe akuluakulu aku China adachita motsutsana ndi ma Uyghur ndi Asilamu ena omwe akuyenera kufufuzidwa ndi awa:
Kupha anthu.
Makampu okakamiza.
Kuzunza.
Kusowa kwa ma Uyghur otchuka.
Kuwongolera mokakamiza ndi kutseketsa.
Kukakamizika kusamutsa ana kuchokera ku mabanja awo kupita ku nyumba zamasiye za boma la China ndi masukulu ogonera.
Kuthetsa kugwiritsa ntchito Uyghurs ndi zilankhulo zina zaku Turkey m'masukulu.
Kuchulukitsidwa kwa Uighur ndi Asilamu ena.
Zopondereza zotsutsana ndi Chisilamu.
Kukolola ziwalo.
Kodi kuzunza kwankhanza kwa China kwa a Uyghur kudzakhala chete?
M'mawu a BBC, Omar, yemwe adatulutsidwa m'ndende, adati:
“Sanandilole kugona, Anandipachika kwa maola ambiri, Ndipo anandimenya, Anali ndi ndodo zokhuthala zamatabwa ndi mphira, Zikwapu zopangidwa ndi zopota zopota, Singano yoboola pakhungu, Zotsogola zinali zozula misomali, Zonse. mwa zida zimenezi zinasonyezedwa patebulo kutsogolo kwanga zomwe zinali zokonzeka kugwiritsidwa ntchito nthawi ina iliyonse, Ndipo ndinkamva kukuwa kwa ena”
Ufulu wa anthu ulibe malo ku China?
Ma Uyghur amawunikidwa Kwambiri ndikupangira DNA ndi zitsanzo za biometric. Ndipo amazunzidwa m’misasa kuti aphunzire Chimandarin Chinese ndi kutsutsa kapena kukana chikhulupiriro chawo. Awo okhala ndi achibale awo m’maiko 26 “ovuta” akuti amangidwa.
China akuti yamanga misasa yokakamiza anthu 380 ku Xinjiang.
Kodi mawu a atsogoleri a dziko ndi magulu omenyera nkhondo adzamveka?
Mtsogoleri wa mpingo wakatolika pa dziko lonse Papa Francisco ndi atsogoleri ena achipembedzo, magulu omenyera ufulu wa anthu komanso maboma ati milandu yolimbana ndi anthu komanso kupha achisilamu achi Uighur ikuchitikira kudera lakutali la Xinjiang ku China komwe anthu mamiliyoni ambiri asungidwa m’misasa.
Umboni wa milandu yomwe yaperekedwa ndi yatsatanetsatane komanso yodabwitsa. Izi zikuphatikiza kufotokozera za kuzunzika mwankhanza kudzera mumagetsi, Kuchitiridwa manyazi ngati kukakamizidwa kudya nkhumba ndikumwa mowa, Kuyika movomerezeka kwa IUD kulera kwa amayi azaka zakubadwa a Uyghur, Posachedwapa, pali umboni wokwanira woti ana a Uighur pafupifupi 500,000 asiyanitsidwa. mabanja awo ndi kutumizidwa ku “misasa ya ana amasiye” kumene kuli malipoti odalirika a ana akudzipha.
Kodi Khothi Lalikulu Lapadziko Lonse lingafufuze ndikuimba mlandu Beijing chifukwa chopha anthu a Uyghurs?
Akufotokozera ndikudalira zigamulo za makhothi a Rohingya pa 6 September 2018 ndi 14 November 2019 (ICC Judgments 3 ndi 1, motero, kutengera zigamulo za makhothi a Bangladeshi ndi Myanmar) akufotokoza Pamene gawo la khalidwe lachigawenga likuchitika m'gawo la osayina. , bwalo lamilandu litha kukhala ndi mphamvu pamilandu yapadziko lonse lapansi pansi pa Ndime 12 (2) (a) ya Lamulo.
Kodi olakwawo adzaimbidwa mlandu ndi kuimbidwa mlandu?
Zolakwa zomwe anthu a Uyghur amachitira anthu a Uyghur zakhala zofala komanso zachizolowezi. Choncho, onse ayenera kufufuzidwa kuti adziwe ngati omwe akuganiziridwawo akhoza kuimbidwa mlandu ndi kuimbidwa mlandu. Pamene khotilo linkafufuza milandu ya Rohingya, Kupitirizabe zolakwa zomwe zimayambira m'dera limodzi la mamembala a International Criminal Court zili m'manja mwa Khotilo ndipo zikhoza kufufuzidwa. Milandu iyi ikuphatikiza kupha anthu komanso milandu yokhudza anthu yomwe idachitidwa ndi China.
Kwa nthawi yaitali zinkaganiziridwa kuti palibe chomwe chinachitidwa ndi Khoti Lachigawenga Padziko Lonse, Panopa pali njira yodziwika bwino yovomerezeka ya chilungamo kwa mamiliyoni a Uyghurs omwe akuzunzidwa ndi akuluakulu a ku China. Ichi chidzakhala chipambano chachikulu komanso chofunikira kwa a Uyghur komanso padziko lonse lapansi omwe amakhulupirira za ufulu wa anthu ndi makhalidwe abwino.
