అమెజాన్ అడవిలోని ఒక మారుమూల ప్రాంతంలో ఇటీవల జరిగిన మారణకాండ తీవ్రతను కొందరు యానోమామి ఆదివాసులు తెలిపారు. సమీపంలోని గ్రామానికి చెందిన ప్రజలు, బంగారం తవ్వేవారి చేతిలో డజన్ల కొద్దీ ప్రజలు హతమయ్యారని నివేదించారు.
ఆదివాసీ సమూహ నాయకులు ఈ విషయం గురించి అప్రమత్తం చేసిన తర్వాత విచారణ చేపట్టేందుకు ప్రాసిక్యూటర్లను నియమించినట్లు వెనిజులా ప్రజా మంత్రిత్వ శాఖ బుధవారం ఒక ప్రకటనలో తెలిపింది.
బ్రెజిల్ సరిహద్దుకు సమీపంలో ఉన్న దక్షిణ వెనిజులాలో గత నెలలో ఇరోటథేరి ఆదివాసీ సమాజంపై దాడి జరిగిందని హోరోనామి యానోమామి సంస్థ అధికారులకు ఇచ్చిన ఒక ప్రకటనలో తెలిపింది. ఈ ప్రకటనను బుధవారం ఆదివాసీ హక్కుల కార్యకర్తలు విడుదల చేశారు.
ఆ బృంద నాయకుడైన లూయిస్ షాటివే అహివే, జూలై నెల ప్రారంభంలో సమీప గ్రామం నుండి వచ్చిన సందర్శకులు కాలిపోయిన మృతదేహాలను, అలాగే ఆ సమాజానికి చెందిన ‘షాబోనో’ లేదా గుండ్రని గుడిసెకు నిప్పు పెట్టడాన్ని గుర్తించారని చెప్పారు.
ఎంతమంది చనిపోయారో స్పష్టంగా తెలియదని అహివే ఒక టెలిఫోన్ ఇంటర్వ్యూలో చెప్పారు. అయితే, ఇరోటథేరిలో సుమారు 80 మంది నివసిస్తున్నారని, అడవిలోకి పారిపోయిన ముగ్గురు మాత్రమే ప్రాణాలతో బయటపడ్డారని సాక్షులు సమాచారం అందించారని ఆయన తెలిపారు.
అతను మరియు యానోమామి సంస్థకు చెందిన ఇతరులు, ఆ ప్రాంతానికి వెళ్లడానికి అనుమతి కోరడానికి ఈ వారం ప్రారంభంలో దక్షిణ పట్టణమైన ప్యూర్టో అయకుచోలో సైనిక అధికారులు మరియు ప్రాసిక్యూటర్లను కలిశారు.
బాధితుల అవశేషాలను చూసి, ప్రాణాలతో బయటపడిన ముగ్గురితో మాట్లాడిన హోకోమావే గ్రామస్థుల వృత్తాంతాన్ని, రోజుల తరబడి అడవిలో నడిచిన తర్వాత మోమోయి గ్రామంలోని ఇతరులకు చేరవేశారని అహివే చెప్పారు. ఆ తర్వాత ఇతరులు ఆ వార్తను పరిమాలోని పెద్ద సమాజానికి చేరవేశారు.
దాడి జరిగిన సమయంలో తాము వేటకు వెళ్లామని, సమీపంలోని బ్రెజిల్కు చెందిన గనుల కార్మికులే ఈ దాడికి పాల్పడ్డారని ప్రాణాలతో బయటపడినవారు గ్రామస్తులకు చెప్పారని ఆయన అన్నారు. తుపాకీ కాల్పులు, పేలుళ్లు, అలాగే సామాగ్రిని రవాణా చేయడానికి గనుల కార్మికులు అప్పుడప్పుడు ఉపయోగించే హెలికాప్టర్ శబ్దం తమకు వినిపించాయని ఆ వేటగాళ్లు చెప్పారని అహివే తెలిపారు.
"వేటకు వెళ్లిన వారు భయంతో పరుగెత్తుకుంటూ అడవికి తిరిగి వచ్చి అక్కడే ఉండిపోయారు," అని అహివేయి చెప్పారు.
ప్రాణాలతో బయటపడిన వారి కథనం ప్రకారం, ఆ సమాజంలోని కొందరు గని కార్మికుల నుండి "యానోమామి మహిళలను రక్షిస్తున్నందువల్ల" గని కార్మికులు దాడి చేశారని ఆయన అన్నారు.
వెనిజులా-బ్రెజిల్ సరిహద్దుకు ఇరువైపులా సుమారు 30,000 జనాభాతో, యానోమామీలు అమెజాన్లోని అతిపెద్ద ఏకాంత ఆదివాసీ సమూహాలలో ఒకటిగా ఉన్నారు. వారు తమ భాషను, అలాగే ముఖానికి రంగులు వేసుకోవడం మరియు ముక్కు, చెంపలు, పెదవులను చెక్క ఆభరణాలతో అలంకరించుకోవడం వంటి సంప్రదాయాలను కాపాడుకున్నారు.
యానోమామీ ప్రజలు తరచుగా బ్రెజిలియన్ బంగారు గనుల తవ్వకందారులతో పోరాడవలసి వస్తోంది. పోర్చుగీసు భాషలో వీరిని 'గారింపెరోస్' అని పిలుస్తారు. వీరు సంవత్సరాలుగా వెనిజులాలోకి చొరబడి, అడవిని ధ్వంసం చేసి, పాదరసం కలిసిన నీటి గుంటలను వదిలి వెళ్తున్నారు.
1993లో, హక్సిము ప్రాంతంలోని యానోమామి సమాజంలో బ్రెజిలియన్ గనుల కార్మికుల చేతిలో 16 మంది చంపబడ్డారని కార్యకర్తలు చెబుతున్నారు. 2010లో, గనుల కార్మికుల వల్ల కలుషితమైన నీటిని తాగిన తర్వాత ఒక ఆదివాసీ సమాజంలో నలుగురు మరణించారని వెనిజులా అధికారులు తెలిపారు.
గనుల తవ్వకందారుల ఆక్రమణలు పెరిగిపోతున్నాయని యానోమామీ ప్రజలు ఫిర్యాదు చేశారు.
"ఈ ప్రాంతంలో గరింపెరోల ఉనికి కనీసం నాలుగేళ్ల క్రితం నుంచే నమోదైంది, పలుమార్లు ఫిర్యాదులు కూడా అందాయి," అని కారకాస్లోని వటానిబా అనే ఆదివాసీ హక్కుల సంస్థ కార్యకర్త ఐమే టిల్లెట్ అన్నారు. "గరింపెరోలను నియంత్రించడానికి ప్రభుత్వం తగిన చర్యలు తీసుకోవాలని మేము కోరుతున్నాము."
లండన్ కేంద్రంగా పనిచేస్తున్న ఆదివాసీల హక్కుల సంఘం 'సర్వైవల్ ఇంటర్నేషనల్', బాధ్యులను త్వరితగతిన న్యాయస్థానం ముందు నిలబెట్టాలని, అలాగే అనధికార బంగారు గనుల తవ్వకందారులను తొలగించాలని వెనిజులాకు పిలుపునిచ్చింది. "ఈ వ్యక్తులను వెంబడించేందుకు వెనిజులా అధికారులు తక్షణ చర్యలు తీసుకోవాలని మేము కోరుకుంటున్నాము," అని ఆ సంస్థ పరిశోధన డైరెక్టర్ ఫియోనా వాట్సన్ అన్నారు.
ఎంతమంది చనిపోయారనేది ఇంకా తెలియాల్సి ఉందని వాట్సన్ అన్నారు. “మనకు తెలిసిన ముగ్గురు ప్రాణాలతో బయటపడినవారు కాకుండా, మరికొంతమంది తప్పించుకుని ఉండవచ్చు. మరోవైపు, అది పూర్తిస్థాయి మారణకాండ అయి ఉండవచ్చు,” అని ఆమె అన్నారు.
ప్యూర్టో అయకుచోలోని వెనిజులా ఆదివాసీ ప్రజల సంఘం ప్రతినిధి లిండా మనాకా, అందిన సమాచారం ఆధారంగా డజన్ల కొద్దీ ప్రజలు మరణించారని తాను నమ్ముతున్నట్లు చెప్పారు.
"సాధారణంగా 'షబోనో'లో డజన్ల కొద్దీ ప్రజలు ఉంటారు," అని ఆమె చెప్పింది. "కనీసం నాలుగు, ఐదు డజన్ల మంది ఉంటారు."
"మేము ప్రాణాలతో బయటపడిన వారితో మాట్లాడాలనుకుంటున్నాము," అని ఆమె అన్నారు.
