-Sivas Kongresi'nin teklifi ve Padishah'ın tasvibiyle 1919 Kasım ayin milletvekili general seçimleri yapıldı.
-Meclis-i Meb’usan, интихоблардан баъд аз аввалин ҷаласаи 12 январи 1920 кард. Meclis binası Fındıklı'daki Cemile Sultan Sarayi idi. Bu mekan, bugünkü Mimar Sinan Universitynin bir қисмидир.
-Меҷлис-и Меб’усан, 18 январи 1920 имрӯз нишасти Сивас ва Эрзурум Конгре бо қарорҳои иртиботӣ ба унвони “Аҳд-и Миллӣ” таҳти унвони Мисаки Миллӣ худудҳоро эълон кард.
-Пайитахт Истанбул, 16 марти 1920’де Британия ва муттефики Италия, француз ва Юнон askeri kuvvetleri аз ҷониби ишгал карда шуд. İşgalciler, Meclis'i bastılar. Meclis-i Meb’usan, 18 Mart günü “emin bir yer bulununcaya кадар” ба фаъолиятҳое, ки дар он ҷо дода шуд. İşgalciler, bazı meb'usları/vekilleri Malta'ya sürdüler.
-Mustafa Kemal, 19 Mart 1920’de livalara/ illere bir tamim gönderdi. Buna göre iller, beşer kişilik il temsilcileri seçerek Ankara'ya yollandılar.
-23 нисони соли 1920-ум ТБММ топ шуд. Meclis, illerin temsilcileriyle Meclis-i Meb'usandan Ankara'ya intikaled milletvekillerinden пайдо мешавад. Мавҷуд, 437 iken istifa gibi сабабlerle fiili vekil шумораи 337 oldu.
-TBMM, 20 январи 1921’de anayasa mahiyetinde 23 maddelik geçici bir Teşkilatı Esasiye Kanununu kabul etti. 1876 Таърихли Канун-и Эсаси исас ва васеъ анаяса онҳо юрурлюктейди. Bu iki kanun, 20 нисани 1924 таърихи Тешкилат-и Эсасие Канунуна кадар давом edeceklerdir.
-1 ноябри соли 1922’де мешрути идарее сон дода шуд.
Sürekli таҳдидҳои алан ва Измитте линч карда (İngiltere Dışişleri Bakanı Boris Johnson'un büyük dedesi) gazeteci Ali Kemal gibi linç edileceği söylenen ва daha дигар fenalıklar yapılacağı haberleri de yollanan Воҳиддин Ҳан, 17 ноябри соли 1922. бояд монд. Dönemediği gibi 3 марти 1924’те 155 нафари ҳанадан менсупҳо ва ватанҳояшон сурат гирифт.
-28 июни соли 1923’te интихобиларнинг янгиланишине қарор берилди. Дар айни замон Ҷумҳурият дар вақти интихобӣ. Meclis, o güne dek “1. Grup" ve " 2. Grup" diye iki gruptan пайдо мешавад. 1. Grup, daha ziyade eski Ittihad ve Terakki'nin mensuplarından иборат Müdafaa-i Hukuk Grubuydu. Bu grup, 9 сентябри 1923'te CHF, 1935'te CHP хоҳад буд.
-Muhalefeti temsil efen 2. Grup, Kanun-ı Esasi'nin amir hükmü olan 3’te 2 çoğunlukla karar alma шартına riayet edilmeden erken интихоб қарори гирифтан meclis feshedildiğinden bunu protesto карда интихобе иштирок кард.
-Baskın erken интихоби қарори, 1 Nisan’da 1. Grubun 120 oyuyla alınmıştı. Meclis Reisi Мустафо Камол "Lozan'da çok taviz veriliyor!" gibi sarsıcı tenkitler yönelten 2. Grup yüzünden Lozan Andlaşması'nın mecliste tasdik edilmemesinden kaygılıydı.
-Seçimler, 28 июни соли 1923’te карда шуд. Якчанд мустақил ile tek muhalif olan Gümüşhane mebusu Ze Kadirbeyoğlu берун аз нав meclisin tamamı 1. Gruptan seçildi.
Истиклоли Харбинй 1. ТБММ, кариб тасфие карда шудааст.
-24 июли соли 1923’te İsviçre’de Lozan Muahedenamesi акдидилди.
-Lozan Andlaşması'n TBMM аз ҷониби тасдиқ карданӣ баъд аз İngilizlerle diğer işgalci devletler, 6 октябри 1923'te Istanbul'dan ҷудо шуданд.
-13 октябри соли 1923’те Анкара, Туркия'нин башшехри илан карда шуд.
-Bu arada Yunus Nadi (Abalıoğlu-Cumhuriyet gazetesinin kurucusu) riyasetindeki Kanun-ı Esasi Encümeni /Anayasa Komisyonu, 20 январи 1921 таърихи Тешкилати Esasiye Kanununun 6 maddesinde тағирот барои кор кардан. Мустафо Камол, 28 октябри соли XNUMX, дар рӯзи ҷумъаи XNUMX-уми октябри соли XNUMX дар маросими иълон эълон карда шуд.
-Мечлис, 29 октябри соли 1923, соати 20.00'де топ шуд. 6 Madlik değişikliğin ilki Teskilat-ı Esasiye'nin 1. maddesi idi. Bu maddedeki değişiklikle cumhuriyet ilan ediliyordu. Илова бар ин, Ислом ва resmî dilinin Türkçe навишта шудааст. Дигар дигаргуниҳо, meclis hükûmeti ve işleyişiyle ile alakalıydı.
-Anayasada yani teşkilat kanununda değişiklik yapmak vekil шумори 43te iki ekseriyetiyle/çoğunluğuyla имконпазир шуда метавонад bu 264. celsede 300 ё 158'ün üstündeki meb’ustan sadece XNUMX meb’us vardı.
Ne ittifak yani oy birliği ne de ekseriyet yani çoğunluk мавҷуд аст. 158 рейл режими тағирёбӣ карда шуд. Olması лозим бошад, 176'yди. Ғайр аз он, ки режими тағирёбанда лозим аст, ки барои 29 Ekim'den чанд рӯз evvel ҳукумат истифод карда шуд, ҳукумат бӯҳронӣ бароварда шуд, 2. гурӯҳи ҳукуматӣ низ имконпазир набуд. Kriz, değişikliğe mesnet yapılmıştı.
Bunlar yakın tarihtir. Tarih, daha sonraki övmeler ve yermelerle değişmez. Tarih, doğru bilinmeli ve doğru anlatılmalıdır.
Имрӯз давлатимиз номи “Туркия Cumhuriyeti”дир. Хатта мо, замони замон бузург давлатҳо ihtilafı mevzubahis дар ҳоли ҳозир yazdığımız gibi BTC- Büyük Türkiye Cumhuriyeti’dir.
Дар боло sıraladığımız olaylar silsilesinde dikkatten kaçmaması бояд як тараф vardır. Biz, bu gerçeği onlarca yıldan beri defalarca dile getirdik. Ҳоло ақл дар сари он ҳама аз ҷониби онҳо қабул карда мешавад. O da şudur: 29 October 1923’te Cumhuriyet ilanı edilmesi, yeni bir devlet kurmak değil, var olan devlette idare şeklini değiştirmektir.
29 октябри соли 1923’те сохта шудааст.
Девлет, Хунлардан бери сурегелен Девлет-и ебед муддеттир. Bu давлатии буҷулӣ режими номи Ҷумҳурият, ҳукумат этме шакли de Cumhurbaşkanlığı sistemidir.
Рахим ЭР



