Hani Fatih'i juda severiz de, Fatih'e Bizans'ı aldıran kuchin, Bizans'ı Istanbul'a galebe chaldiran kuchten farqli ekanligini sanırız. Aynisidir.
Medeniyetlerin bir qismi akla, bir qismi kalbe dayanır, uni esas alır.
Kayıp medeniyetimizde kalple o'ylagan, akil ile hareket ederdik…
Alloh’in ishini, kendi yaparak yargılamak cüreti, Kulun yapması gereken işi de Allah’a havale etmekten ibaret hayotlardan chiqadigan rabita emas.
"Rabita" holda, "mertebe" kutish; ekmeden, biçmek demektir.
Rabitanın turli yollarından ilerler medeniyetler.
Kimisi de rabita yo'qotadi.
Evreni Alloh yaratti, Medeniyeti inson yaratadi.
Zamoni Alloh yaratti, Tarixi inson hosil qiladi.
Agar, Bugün, Turk-Islam coğrafyasida zulümler bitmiyorsa, hala topluca sürünmeyi bile erdem sifatida ko'rsak, biraz da “ben qaerdayim?” demoq.
Ne din bizi albatta "terakki" ettirmek uchun var.
Ne de Alloh, individual hesaplarda teraziyi lehimize aylantirish uchun bir kuchtur.
Yeni gelişen dindarlik algılarında, İnsanı dışlayan ama qandaysa Alloh’la rabitayi davom ettirme çabasida olan bir tushuncha da var.
Alloh’i her yerde ko’rish, Allohning kullarini uning bir borlik nishonasi sifatida ko’rish birini tamomlagan bir tushuncha.
Zelzeleyi, ruhida yashar da inson, hâlâ yerin sarsilishi sanir uni da.
Zelzele sahi nima?
Hz. Ayşe bilan Ali orasida, Usmon bilan Ali orasida muammolar da shunday edi.
Ebu Zer’i çöle daldıran da aslida fitne korkusuydu.
Muhtesem Endülüs Medeniyetini bitiren, tashqaridan ham juda ichkarida "Alloh bizningledir" diye inanarak birbirini kıran musulmonlarla oldu.
Eski yahudiylik, “Tanri hep Yahudilarning yonida” idi.
Haçli seferlerinde de Haçlilar ham musulmonlar ham shunday inanıyordu.
Bir boshqa konu da, qilingan narsalarde, “Allohning bizningle” ekanligi seziladi.
Alloh, dinine bakmadan, to'g'ri bo'lganning yonida emasmi?
Allah’ı dunyoda göremeyenlerin, ahirette aramalarına gerek yoktur aslında.
Dunyo ko'zi, o'ziga bir hisdir. Dunyoning ko‘zi bilan farq qilish.
Demek ki, Yaxshi yönetim bo'lsa, bizlarning yaxshiligining aynasi, yomonlari varsa, bizning ko'tarilishimizdan seziladi, suistimale ochiqdir.
Dahasi, Hastaliklarning, afetlerin cezalar paydo bo'lishidan kelib chiqadigan boshqarish bilan bog'liqdir.
“Nasılsan, öyle yönetirsin!” sharhlaydi.
Gayb, dediğimiz, temelde bir narsaning bilinebilirliğinden öte, uning ne amaca binaen bo'lishi bilan ilgilidir.
Ödül mü ceza mı, bilemeyiz yani!
Allohning tarix ichida "etkin" hech bo'lmaganda, uning madaniyati bir xil emas.
Dahasi, Alloh uni, hem arti hem eksi sifatida kılabilir.
Xastaliklarning ham, “Allohning bir cezasi, ya da kefaret edi” da alohida bir konudur.
Barakalım, kasalliklar, ruh kasalligimiz bo'lmasin.
Tefsir ile tevil orasidagi fark da zaten budur.
Tefsirde “metnin kendi” asosiydir.
Tevilde ise, “metnin yorumcusunun niyeti”.
Hani ba'zi tefsirimsi yozlar, so'zlar bor ki, sanasiz odamlar, “aslida Alloh bu yerda shunu demek istedi, ama tam öyle bo'lmadi.” uslubida.
Deprem ve Tufan'daki illiyetin her tufan ve depremde olmadığı açıktır.
Bundan tashqari, bu konularda, afet magduru olmayanlarning yanada yaxshi bo'lishi muxal.
Zilzâl Süresining muxataplari neden depremle jazolangan, Nuh Tufanining nima sababdan chiqqani Kur’an da ochiqça belli.
TR’de depremler qachon, bir kesim insan, depremzedelere gunohkorlik atfedip, adeta geri kalanlara masumiyet, masuniyet izafe etmesi noto'g'ri.
Zelzele konusu qadar, tufan va sel ve benzeri afetler ham xuddi shu kategoriyada seziladi.
fakt kasallik va belalara maruz kalmak da.
Eski mufessirler, Tevil emas tefsir qiladilar.
Ve faqat albatta, en doğrusunu "Alloh biladi" diye de eklerdi.
Keyinkiler shunday emas.
Zilzâl Suresi, bilen bilmeyen tarafından meşrebine, niyetine, kime vurmak istediğine binaen kullanılan surelerden oldu.
Hayirli kechaler, dostlar! Zelzelesiz geceler ve gündüzler dilerim.
Yalan dunyo, Gerçek insan ve değerler aramak sevdasidir.
Beyhude olan da yalanla gerçeğin nöbetleşe qarshimizda xuddi shunday durmasi.
Eski Turkiya, Yeni Türkiye derken, Eski Türklerle, Yeni Turkleri de bir konuşmak kerak.
Mekân ve milletten anlamli olan hangisi?
Yoklikning varligi uchun, Varlikning eksikliğinden bahsetmek kerak.
Çokluk da bir boshqa yokluk ifadesi.
Kendi kaybeden birlik.
Dunyo bilan ahiret orasida bir o'xshashlik: Ikkisida demokrasi yo'q.
Birinde liyakat esas olinadi.
Diğerinde genelde hamakat og'ir basar.
Miraç perdelerin aralanması bilan Kalpte birkenlerin arinmasi vesilesi.
Biriken ne derseniz, "Huzun"dü, Hz. Peygamberin his qiladi. Yuktu.
"Bog'ish" kelimesi de juda qiziq kelimelerden.
Cehenneme koşar gibi gider insan, ama cennete talip bo'ladi.
Bağ ve bağış ilişkisi de orada çıkar.
Cennet cehennem ötesi bakış ahirete kâmil yondashuvi ifade eder.
Ayni gerçeğin turli tezahürleridir gözlediklerimiz. Öyle de hoş, shunday de.
Sulaymon Chalabiy Mavlidin bir bahrinde, "Bir avuç topraga minnet m'eyledin?" deydi u.
Çok tatlı bir anlatımla.
Ve qanday inson, ichidagi melek va narsatani barindirir va ikkisi boshqasida bo'ladi.
Cennet cehennem ötesi bakışta ahireti ifade eder.
Cennet sevdalarida ham xuddi shunday narsa bor.
Kaybın getirdiği, yeniden kazanma yukü ve meşakkati.
Cehennem olmasa cennet olmazdi yani. Anlam shunday.
Gaipten gelen ses, Farkında olmayotganimiz ses bo'lgani uchun, anlamadığımız uchun gaipten. Ama ichimizda bo'lgan, ichselleştirdiğimiz ses.
Ve gayba inanmak, Kaybimiza inanmak gibi de.
Neyi yo'qotdi, neyi arariz ham xuddi shunday savol ham yashirin.
Gayb bilan Kayip orasida kök sifatida farq yo'q.
Belki de Var'dan boshqa var bo'lgan emasligi uchun, değer de aslida varlik bilan emas, balki yoklukla paydo bo'ladi.
Anlam qozonir.
