የአንድ ሰው ባህሪ ለውጥ

የአንድ ሰው ባህሪ ይለወጣል? የሰው ልጅ ባህሪውን ትቶ ሌላውን ማግኘት ይቻል ይሆን? ብዙ የተለያዩ አስተያየቶች አሉ ነገር ግን በዋናነት በሶስት ቡድን ሊከፋፈሉ ይችላሉ፡-

1- ባህሪ መቼም አይለወጥም ምክንያቱም የሰው ልጅ መለወጥ የማይችል አካል ስለሆነ።

2- ባህሪ ሁለት አይነት ነው፡ የመጀመሪያው በመወለድ የተፈጠረ እንጂ ሊቀየር አይችልም። ሁለተኛው በኋላ የተገኙ ልማዶችን ያካትታል. ይህ የተገኘ ባህሪ ሊቀየር ወይም ሊለወጥ ይችላል።

3- ባህሪው ሙሉ በሙሉ ከተወለደ በኋላ የተገኘ እና በውጫዊ ተጽእኖዎች ሊለወጥ ይችላል.

አብዛኞቹ የእስልምና ሊቃውንት በሶስተኛው ቲዎሪ ላይ አንድ ድምፅ አላቸው። መለኮታዊ ህጎች (ሸሪዓቶች) ይህ ሦስተኛው ንድፈ ሐሳብ ትክክል መሆኑን የሚያረጋግጡ ነቢያት ያመጡት ናቸው። በሀይማኖት ሊቃውንት እና በታዋውፍ ሊቃውንት የተቋቋመው የተማሪ-ማሰልጠኛ ዘዴዎች በሶስተኛው አስተሳሰብ ብርሃን ውስጥ ይሰራሉ።

የሰው ልጅ ወደዚህ ዓለም የሚመጣው በምን ተስማሚ ተፈጥሮ ነው? ይህ እስካሁን ያልተፈታ ሌላ ጥያቄ ነው። የአብዛኞቹ ምሁራን አስተያየት የሰው ልጅ ለበጎነት ተመችቶ መወለዱ እና እድገት እያሳየ ነው። በኋላ፣ መጥፎ ልማዶች የሚወሰዱት በነፍሶች ፍላጎት በመጥመድ፣ መልካም ሥነ ምግባርን በመማር እና በመጥፎ ወዳጅነት ምክንያት ነው። በሐዲስ ሸሪፍ ላይ እንዲህ ተብሎ ተጽፏል፡- “እያንዳንዱ ሰው የተፈጠረው ለእስልምና ተስማሚ በሆነ ተፈጥሮ ነው። በኋላ ግን በወላጆቻቸው ክርስቲያን፣ አይሁዶች ወይም አምላክ የለሽ ተደርገዋል።

ባለትዳሮች፡

በገዛ እጅህ እራስህን እያበላሸህ ነው።
ምንም እንኳን ፈጣሪ ቢያምርህ።

አንዳንድ ሊቃውንት እንደሚሉት፣ የሰው ነፍስ [2] ወደዚህ ዓለም የመጣችው እንደ ርኩስ አካል ነው። ነፍስ ራሷ ንጹሕ ነበረች ነገር ግን ከሥጋ ጋር ከተባበረች በኋላ ለሥጋ የሚያስፈልጉትን ነገሮች አበላሹት። ነገር ግን አላህ (ሱ.ወ) ለማዳን የመረጣቸውና በበጎ ነገር የደነገጉ ሰዎች እንደተወለዱ ርኩስ አይሆኑም። ወደ መልካምነት ይመለሳሉ።

ሌሎች ሊቃውንት ደግሞ ነፍስ ከተወለደች ጀምሮ ጥሩም ክፉም አይደለችም ይላሉ። ገለልተኛ በሆነ ሁኔታ ውስጥ ነው. በማንኛውም መንገድ ሊዞር ይችላል. መልካምነትን የተማረ ሰው ደስታና ብስለት ያገኛል። ከመጥፎ ሰዎች ጋር የሚተባበር እና መጥፎ እና አስቀያሚ ነገሮችን የሚማር ሰው ምስኪን እና ክፉ ሰው ይሆናል አሉ።

ጌለን [3] እንዲህ አለ፣ “በመንፈሳዊ፣ የሰው ልጅ ሦስት ቡድኖች አሉ። የመጀመሪያው ቡድን ጥሩ ሰዎች ናቸው, ሁለተኛው ቡድን ደግሞ ክፉዎች ናቸው. በሦስተኛው ቡድን ውስጥ በፍጥረት ጥሩም ሆነ ክፉ ያልሆኑ ሰዎች አሉ። እነዚህ ሰዎች በኋላ ከሁለቱም ተቃራኒ ቡድኖች ሊቀላቀሉ ይችላሉ። ጥቂት ሰዎች ጥሩ ፍጥረት አላቸው. ብዙ ሰዎች በፍጥረት ክፉዎች ናቸው እና ሁልጊዜም ክፋትን ያደርጋሉ። በመካከላቸው በሚኖሩት ሰዎች ላይ በመመስረት ጥሩ ወይም ክፉ የሆኑ ሰዎች ቁጥር በቀድሞዎቹ ሁለት ቡድኖች መካከል መካከለኛ ቦታ ይይዛል። በዚህ ንድፈ ሃሳብ መሰረት ጥቂት ሰዎች ልማዶቻቸውን መቀየር ይችላሉ. [የግሪክ ፈላስፋዎች ልብን ስለማያውቁ ስለ ነፍስ ብቻ ይሠሩ ነበር፤ አንዳንድ ሙስሊም የሥነ ምግባር ጸሐፊዎችም የእነርሱን ምሳሌ ተከትለዋል።]

እንደ አብዛኞቹ ምሁራን የሁሉም ሰው ልማድ ሊለወጥ ይችላል። የማንም ተፈጥሮ እንደተፈጠረ አይቆይም። ተፈጥሮ ካልተቀየረ በነቢያት የተነገሩት ሃይማኖቶች ከንቱ እና አላስፈላጊ ይሆናሉ። በምሁራን በአንድ ድምፅ የተቋቋሙት የሥልጠና እና የቅጣት ዘዴዎች ሞኝነት ይሆናሉ። ሁሉም ሊቃውንት ለልጆቻቸው እውቀት እና ስነምግባር ያስተማሩ ሲሆን ትምህርት እና ስልጠና ጠቃሚ ውጤት ያስገኙ እንደነበር ይታወቃል። በነዚህ ምክንያቶች የሰው ልጅ ተፈጥሮ እንደሚለዋወጥ እንደ ፀሀይ ብርሀን ግልፅ ነው። ነገር ግን፣ በጣም ሥር የሰደዱ አንዳንድ ልማዶች ናቸው፣ እንዲያውም አንዳንዶቹ ሁሉም የነፍስ አስፈላጊ ንጥረ ነገር ሆነዋል፣ ይህም እነሱን ለመለወጥ ወይም ለማጥፋት እጅግ በጣም ከባድ ስራ ነው። እነዚያ ልማዶች በአብዛኛው የሚታዩት አላዋቂዎችና ክፉ ሰዎች ላይ ነው። እነሱን መቀየር ሪያዛት እና በጣም ቆራጥ ሙጃሃዳ ያስፈልገዋል። ሪያዛት ማለት ጎጂ እና መጥፎ የነፍሳትን ፍላጎቶች መቋቋም እና ሙጃሃዳ ለነፍሶች ደስ የማይል ጠቃሚ እና ሞገስ ባለው ባህሪ ውስጥ ጽናት ማለት ነው. አላዋቂዎች እና ደደቦች በነፍሶች ላይ ሪያዛትን እና ሙጃዳድን ለማራመድ ፈቃደኛ አለመሆናቸውን በመደገፍ ስር የሰደዱ የባህሪ ባህሪያትን መረጋጋትን ይደግፋሉ ፣በዚህም ራሳቸውን ከክፉ ነገር ለማራቅ ቂልነታቸውን ምክንያታዊ ለማድረግ ይሞክራሉ። ክርክራቸውን ከተቀበልን እና ሁሉም ምኞትን እንዲከተል ከፈቀድን (ሃዋ) ከነፍሶቻቸው እና በደለኛውን አትቅጡ, የሰው ልጅ ወደ በደል ይገፋል. እንደ እውነቱ ከሆነ አሏህ ለሰብአዊ ፍጡራኑ ካለው ርኅራኄ የተነሳ ሰዎችን ለማሰልጠን ነብያትን ልኮ መልካምና ክፉ ተፈጥሮን ያስተምራቸዋል። ውዱ መልእክተኛውን መረጠ። መሐመድ 'አለይሂ-ሰላም' ከአስተማሪዎች ሁሉ የላቀ። የቀደሙትን መለኮታዊ ሕጎች ሁሉ በመለኮታዊ ሕጉ ተክቷል። (ሸሪዓት፣ ሃይማኖት)፣ ማለትም, "ሸሪዓቱል ሙሐመድ" ሃይማኖቱ የመጨረሻው ሃይማኖት ሆነ። ስለዚህም አንጸባራቂ ሃይማኖቱ ሁሉንም መልካም ነገሮች እና የሥልጠና ዘዴዎችን ያጠቃልላል። ጥበብ ያላቸውና መልካሙን ከክፉው የሚለዩት ከዚህ ሃይማኖት የወጡ የሥነ ምግባር መጻሕፍትን አንብበው ይማሩበት። በዚህ ዓለምም ሆነ በመጭው ዓለም መጽናኛን፣ የአእምሮ ሰላምን፣ ደስታንና መዳንን እንዲያገኙ እና ለቤተሰብና ለማኅበራዊ ኑሮ ሥርዓት የበኩላቸውን እንዲወጡ ንግዳቸውን በዚሁ መሠረት ማቀድ አለባቸው። ይህ የሰው ልጅ በጣም አስፈላጊው ተግባር ነው። ሁሉም ማንበብና መማር አለበት። የእስልምና ስነምግባር በትኩረት ይከታተሉ ምክንያቱም በአላህ እርዳታ ለዚህ የመጨረሻ ግብ መሳካት የሚረዱ መረጃዎችን ሰብስበናል።

[2] መንፈሳዊ ልብ እና ነፍስ በጣም ተመሳሳይ ቢመስሉም ሁለት የተለያዩ አካላት ናቸው። በዚህ መጽሐፍ ውስጥ ነፍስ ብቻዋን ስትጠቀስ ሁለቱንም ማለታችን መሆኑን መረዳት ይገባናል።

[3] ክላውዲየስ ጋለን (130-200 ዓ.ም.)፣ የግሪክ ሐኪም እና የፊዚዮሎጂ ባለሙያ።