Keçən yıldan bəri benzin qiymətlərindəki ani düşüşlərin tetiklediği qlobal maliyyə böhranı, dərhal bütün ülkelerde şu veya bu şəkildə reel sektorunun yansıdığını görürüz. Son dövrlərdə komşularımızla yaşanan siyasi inkişafların, turizm və ixraca mənfi təsiri kimi bir çox qeyri-də inkişaf edən ölkəmiz üçün mənfi bir proses olaraq görünə bilər və bu mənfi prosesin bir uyum maliyeti yaratmaması təxminən imkânsız kimidir. Bunu görerek hareket edebilen girişimciler, kriz dönemi tedbirlerini alarak işini ve işletmesini korumak zorundadır.
Kriz Dönemlerinde Ne Olur?
Krizler, hem ticaret hadleri, hem de göreli fiyat yapısında yaratdığı ani dəyişikliklər səbəbindən istehsal, istehlakım dengesini bozaraq, işletmelerin istehsal və investisiya qərarlarında ciddi dəyişikliklərə yol açar.
Ümumi olaraq bu cür; milli paralar dəyər kaybeder, ithalat pahalılaşır, faizler artar, vadeler kısalır, kredit almaq zorlaşarak kredit hacmi daralır, rotatif kreditlərdə geri çağırmalar başlar, bankalar daha seçici davranır, borsalar düşer, maliyetler artar, sifarişlər azalır, sifariş ləğvleri artar, ixrac imkanları daralır, kâr marjları və kapasite istifadə oranları düşər, işçi çıxarmalar başlar, akabinde fabrikalar kapanır və ya şirkətlər dəyişdirilir.
Kriz Dönemlerinde Ne Önem Kazanır?
İşdə bu dövrdə idarəçilər büdcə və muhasebenin əhəmiyyətini idrak edir. Çünki artık daha əvvəllikli məqsəd kâr olmaqdan çıxır və en az zərərlə yaşamaq mübarizəsi başlar. Ve nihayet “nakit yönetimi” bu mücadelenin en kilit unsuru haline geliyor.
Kriz Dönemleri Avantaja Çevrilebilir mi?
Bəli, böhran dövrləri, yaxşı idarə oluna bilər və qiymətləndirilə bilər, şirkətlərin güvən tazeledikleri ve itibarlarını toplumun hər kəsiminə təsirli bir şəkildə yansıtdıqları dövrlər də ola bilər.
Krizler Nasıl Avantaja Çevrilebilir?
Kriz olsun və ya olmasın, hər müəssisənin mütləq böhran dövrlərində icra edəcəyi fərqli senaryolardan ibarət bir böhran yönetim planı olmalıdır. Krizlerin ve toplumların yaşamında qarşılaşılabilecek kaotik durumlar olub, karmaşa yaradırlar.
İş dünyasında tez-tez görülməyə başlayan böhran dövrləri, müəssisələrin təsirində bulunamadıkları olaylarla karşıya qalmaqdadır. Bu səbəbdən, işletmeler her keçən gün daha yoğun olaraq kriz tekniklerine başvurur hale gelmişlerdir. Şirkətlərin istenmeyen bir durumla qarşılaşmaları halinde, yürürlüğe girmesi beklenen uygulama olarak bilinen böhran yönetimi; onların zərərin imajlarının düzəldilməsi, dəyişdirilməsinin öz doğasından dolayı qarşılaşma muhtemel mənfiliklərin önlenmesi, ya da en az zərərlə atlatılabilmesini təmin etmək məqsədini daşıyır.
edilməsi lazım; böhran və onun yaratacağı nəticələrə əvvəlcədən hazır olmaq, lazımi tədbirləri almaq, erkən xəbərdarlıq sistemlərini inkişaf etdirmək və böhran yaratdığı kaotik vəziyyəti müvəffəqiyyətlə idarə etmək, krizi en az hasarla atlatmaqdır. İşletmeler daha böhran söz mövzusu olmadan zəruri çalışmaları “kriz yönetimi” çərçivəsində planlamalıdırlar. Özellikle de, bugünü kurtarma endişesi içinde, gelecek tümüyle tehlikeye düşürülmemelidir.
Her işletme krizi dövründə çox sadə bir baxışla şunu yapmalıdır; gelirlerini artırıp veya korurken, giderlerini azaltma ve maliyetlerini kontrol etmelidir. Bu proseste nakit parası olanın lazımsız harcamalardan qaçınmasında fayda var. Çünki bahsettiğimiz maliyeti azaltmada nakit varlığı, işletme üçün pazarlık ve yatırım gücü verecektir. Mal stoklarının aşağı tutulması, satış kanallarının genişlənməsi çox vacibdir. Bu dövrdə, yeni fürsət və kolaylıqlar yakalayabilmek üçün hökumət və yerli idarəetmələrin əldə edəcəyi qərarları takip etmek de çok vacibdir.
Kriz Döneminde Patron Necə Hareket Etmelidir?
Kriz dönemlerinde işletme sahipleri ve yöneticilerinin hem var olan sorunlara cevap vermek, hem de çabuk hareket ederek, karar vermek gibi önemli zorunlulukları vardır. Kriz dövrlerinin işletmeleri içsel ve dışsal yönleriyle etkileyen bir çox yönü vardır.
Kriz dönemlerinde en az zararla çıkabilen işletmeler, en güclü işletmeler deyil, uyum qabiliyyəti en çox olan işletmeler. Bu səbəbdən, kiçik işletmelerin krizler karşısında ayakta kalabilmelerinin tek yolu; böhranla mübarizə qabiliyyətlərini artırmalarında gizlidir.
Krizle mübarizəde uyum qabiliyyətinin inkişafı, ancaq strategiyak düşünebilmek və bu düşüncə ekseninde sürətli analizler yapmakla mümkün ola bilər. Küçük işletmeler yapısal xüsusiyyətləri ilə bağlı digər müəssisələrə görə daha səmərəli, özenli və hesaplı fəaliyyət göstərmək məcburiyyətindədirlər. Bu səbəbdən, kiçik müəssisənin böhranla mübarizə prosesində stratejik analizlər yapabilmesi və bu çərçivədə qərarların alabilmesi mühüm bir üstünlük olaraq görülə bilər.
Küçük müəssisələrdəki böhran dövrlərinin doğru bir şəkildə analiz edilməsi, işletme yöneticisinin ve çoğu zaman de işletme sahibinin sorumluluğundadır. Bu səbəbdən, müəssisənin yaşanan böhranlardan ən az zərərlə çıxması üçün çalışan bir kiçik müəssisə idarəçisinin, yaşanan inkişaflar nə qədər mənfi olursa olsun, bu strategiyanın bir yanaşma ilə ele alınması lazımdır.
Kiçik müəssisə idarəçiləri olayları stratejik şəkildə analiz edib, stratejik qərarlar verebilirlerse, çox ciddi böhranlar bilə-bilə müəssisə baxımından yeni bir açılım haline gelebilmektedir.
İşletmeler bu süreçlerde kendileri yeterli olamıyorsa, mutlaka doğru bir danışmandan dəstək almaqtan çekinmemelidir.
