ოფიციალური მონაცემებით, იაპონიის აღმოსავლეთ სანაპიროსთან დაჭერილ თევზში რადიოაქტიური დაბინძურების დონე კვლავ მაღალია.
ეს იმის ნიშანია, რომ დაი-იჩის ელექტროსადგური ბირთვული ავარიიდან ერთ წელზე მეტი ხნის შემდეგაც კი დაბინძურების წყაროდ რჩება.
იაპონიის რეგულაციების თანახმად, ფუკუშიმას მახლობლად დაჭერილი თევზის დაახლოებით 40% ადამიანისთვის უვარგისად ითვლება.
პატივცემულმა ამერიკელმა საზღვაო ქიმიკოსმა კენ ბუსელერმა მონაცემები ამ კვირის ჟურნალ „საიენსში“ განიხილა.
მისი თქმით, სავარაუდოდ, დაბინძურების ორი წყარო არსებობს.
„ფუკუშიმას ელექტროსადგურის ქვეშ დაბინძურებული მიწისქვეშა წყლების ოკეანეში გაჟონვა გრძელდება და დაბინძურება უკვე ხდება ნალექებში, სანაპიროსთან ახლოს“, - განუცხადა მან BBC News-ს.
„ციტატის დაწყება
ამ შედეგებით ძნელია იმის პროგნოზირება, თუ რამდენ ხანს შეიძლება დასჭირდეს ზოგიერთი თევზჭერის ობიექტის დახურვა.“
პროფესორი კენ ბუსელერი WHOI
„ეს ყველაფერი იმაზე მიუთითებს, რომ ეს საკითხი გრძელვადიანია და მომავალში მონიტორინგს ათწლეულების განმავლობაში საჭიროებს.“
პროფესორი ბუსელერი აშშ-ის ვუდს ჰოულის ოკეანოგრაფიული ინსტიტუტის (WHOI) წევრია.
მისი შეფასება მოიცავს იაპონიის სოფლის მეურნეობის, სატყეო მეურნეობისა და მეთევზეობის სამინისტროს (MAFF) მიერ ერთი წლის განმავლობაში შეგროვებულ მონაცემებს.
მის ყოველთვიურ ჩანაწერებში დეტალურადაა აღწერილი თევზსა და სხვა ზღვის პროდუქტებში აღმოჩენილი რადიოაქტიური ცეზიუმის დონე 2011 წლის მარტში ტოჰოკუს მიწისძვრისა და ცუნამის შემდეგ მალევე - ორმაგი კატასტროფისა, რომელმაც ფუკუშიმას კრიზისი გამოიწვია.
ცეზიუმ-134 და 137 იზოტოპების კვალდაკვალ პირდაპირ შეიძლება მივაკუთვნოთ დაზიანებული ელექტროსადგურიდან გამოთავისუფლებულ ნივთიერებებს.
MAFF იყენებს ინფორმაციას იმის გადასაწყვეტად, უნდა გაიხსნას თუ დაიხუროს გარკვეული თევზჭერის ობიექტები აღმოსავლეთ სანაპიროს ხუთ პრეფექტურაში, მათ შორის ფუკუშიმაშის ტერიტორიაზე (ეს არ წარმოადგენს ბაზარზე თევზის რეალური დაბინძურების საზომს).
ცეზიუმი, როგორც წესი, მარილიანი წყლის თევზების ქსოვილებში დიდხანს არ რჩება; საშუალოდ, დღეში მისი რამდენიმე პროცენტი ოკეანის წყალში უნდა დაბრუნდეს. ამრიგად, ის ფაქტი, რომ ამ ცხოველებში კვლავ მაღალი დაბინძურებაა, ნათლად მიუთითებს, რომ დაბინძურების წყარო ჯერ კიდევ ბოლომდე არ არის აღმოფხვრილი.
ის აღნიშნავს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ცეზიუმის დონე ნებისმიერი ტიპის თევზში და ნებისმიერ დღეს შეიძლება ძალიან ცვალებადი იყოს, სწორედ ფუკუშიმას მახლობლად ფსკერზე მცხოვრები სახეობები ავლენენ ცეზიუმის ყველაზე მაღალ რაოდენობას.
ჯანმო-ს მკვლევრისთვის ეს მიუთითებს, რომ ზღვის ფსკერი ცეზიუმის დაბინძურების მთავარი რეზერვუარია.
„მეჩვენება, რომ ეს ფსკერზე მობინადრე თევზებს ჰგავს, თევზებს, რომლებიც იკვებებიან, მაგალითად, კიბორჩხალებითა და მოლუსკებით, ისეთი არსებებით, რომლებიც ნაწილაკებით იკვებებიან - როგორც ჩანს, ისინი ზრდიან ცეზიუმის იზოტოპების დაგროვებას ზღვის ფსკერზე არსებული ჰაბიტატის გამო“, - განმარტა მან.
თუმცა, პროფესორი ბუსელერი ხაზს უსვამს, რომ იაპონიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე დაჭერილი თევზის დიდი უმრავლესობა ადამიანის მოხმარებისთვის ვარგისია.
და მიუხედავად იმისა, რომ ფუკუშიმას პრეფექტურაში სახიფათო თევზის 40%-იანი მაჩვენებელი შეიძლება საგანგაშოდ ჟღერდეს, ეს მაჩვენებელი გარკვეულწილად შეცდომაში შემყვანია.
გასული წლის აპრილში, იაპონიის ხელისუფლებამ სცადა ბაზარზე ნდობის გაზრდა თევზსა და თევზის პროდუქტებში რადიოაქტიურობის მაქსიმალური დასაშვები კონცენტრაციის შემცირებით სველი წონის 500 ბეკერელიდან 100 ბეკერელამდე სველ წონაზე.
ზღვრის ამ გამკაცრებამ დაუყოვნებლივ გადააკლასიფიცირა თევზი, რომელიც ადრე ვარგისად იყო მიჩნეული, როგორც უვარგისი, მიუხედავად იმისა, რომ მათი ფაქტობრივი დაბინძურების რაოდენობა არ შეცვლილა.
ასევე ღირს იაპონიის მიერ დაწესებული ლიმიტი საერთაშორისო სტანდარტებთან შედარება. მაგალითად, აშშ-ში ზღვარი დადგენილია 1,200 Bq/kg სველ მდგომარეობაში - მნიშვნელოვნად უფრო მსუბუქი, ვიდრე აპრილამდე იაპონიაში დაწესებული მოთხოვნაც კი.
პროფესორი ბუსელერი აღნიშნავს, რომ ზოგიერთი ბუნებრივად წარმოქმნილი რადიონუკლიდი, როგორიცაა კალიუმი-40, თევზებში რადიოაქტიური ცეზიუმთან შედარებით მსგავსი ან თუნდაც უფრო მაღალი დონით გვხვდება.
მიუხედავად ამისა, დაბინძურების საკითხი აზიურ ქვეყანაში აქტუალურია, რადგან მისი მოსახლეობა ერთ სულ მოსახლეზე გაცილებით მეტ თევზს მოიხმარს, ვიდრე სხვა ქვეყნების უმეტესობაში.
„ერთი მხრივ, აქ არანაირი სიურპრიზი არ უნდა იყოს, მაგრამ მეორე მხრივ, ხალხმა უნდა შეეგუოს იმ ფაქტს, რომ ზოგიერთი სახეობისა და ზოგიერთი ტერიტორიისთვის ეს გრძელვადიანი პრობლემა იქნება; და ამ შედეგებით ძნელია იმის პროგნოზირება, თუ რამდენ ხანს შეიძლება დასჭირდეს ზოგიერთი თევზჭერის ობიექტის დახურვა“, - თქვა ჯანმო-ს მეცნიერმა.
პროფესორი ბუსელერი, იაპონელ კოლეგებთან ერთად, 12/13 ნოემბერს ტოკიოში სამეცნიერო სიმპოზიუმს აწყობს, რათა წარმოადგინოს ფუკუშიმას და მისი ოკეანეზე ზემოქმედების შესახებ უახლესი მოსაზრებები. ინფორმაცია შემდეგ საზოგადოებას 14 ნოემბერს უფასო კოლოკვიუმზე გაუზიარებენ.
(Ბიბისის ახალი ამბები)
